Toàn tập về cách mà smartphone và ứng dụng theo dõi bạn

Và một vài lời khuyên về cách bạn có thể lấy lại một phần sự riêng tư, bí mật của mình.

Chiếc “máy tính” nhỏ bé mà bạn đang mang theo bên người không chỉ đem lại những thông tin hữu ích, mà còn thu thập hàng loạt dữ liệu về bản thân chúng ta, 24/24. Đây là một bài viết nói về những gì bị thu thập bởi smartphone và các ứng dụng của nó, và làm thế nào bạn có thể lấy lại một phần bí mật của mình.

Cảm biến, Android, iOS

Chiếc smartphone được nhét đầy những cảm biến khác nhau. Nó có thể biết được bạn ở đâu, bạn đang di chuyển nhanh đến mức nào, bạn đang cầm điện thoại theo hướng nào, và hơn thế nữa.

Phần lớn chúng được sử dụng để giúp cuộc sống của bạn dễ chịu hơn, chẳng hạn xoay video YouTube 90 độ khi bạn cầm smartphone theo chiều ngang, hay nói cho bạn biết nên rẽ phải ở ngã tư kế tiếp. Nhưng bao nhiêu dữ liệu trong số này được ghi lại và lưu trữ là hoàn toàn tùy thuộc vào nhà sản xuất smartphone.

OnePlus lưu trữ thông tin cá nhân là đầu đề trên nhiều tờ báo lớn trong thời gian qua.

OnePlus là một ví dụ. Trong những tháng gần đây, hãng smartphone này bị chị trích liên tục vì lưu trữ dữ liệu cá nhân để nhận diện khách hàng trên server của mình. Họ đã phải giảm bớt hoạt động thu thập dữ liệu này và hứa rằng sẽ chỉ dùng những dữ liệu thu thập được trong nội bộ hãng, nhưng nó cho thấy rằng chiếc smartphone của bạn có thể dể lộ nhiều thông tin đến mức nào, và việc biết được những gì bị thu thập là khó khăn ra sao.

Với Google, khi bạn đăng nhập vào Android bằng tài khoản của mình, thiết bị sẽ được kết nối với thông tin cá nhân của bạn, và Google sẽ bắt đầu thu thập những dữ liệu như thời gian và loại cuộc gọi, vị trí của smartphone, loại smartphone bạn dùng, và hơn thế nữa.

Trong khi đó, Apple tỏ ra hơi tôn trọng sự riêng tư của bạn hơn một chút – những thông tin của bạn đa số được giữ trên smartphone và không được gửi về Apple, nên chỉ có chiếc điện thoại của bạn biết bạn đang ở đâu, còn Apple thì không. FaceID cũng tương tự: dữ liệu về khuôn mặt của bạn được lưu trữ trên máy chứ không phải trên server của Apple, và họ buộc mọi ứng dụng yêu cầu quét khuôn mặt của người dùng phải cho người dùng biết về chính sách riêng tư.

Ứng dụng

Bản thân các ứng dụng được cài đặt trên máy cũng thu thập thông tin về bạn, và những gì được/bị ghi lại tùy thuộc vào chính sách của ứng dụng và sự trao quyền của bạn.

Nếu bạn muốn biết những gì được phép theo dõi vị trí của bạn trên Android, hãy mở Cài Đặt > Ứng Dụng, chọn một ứng dụng và xem phần Được Phép. Trên iOS, người dùng chỉ việc vào Cài Đặt và chọn ứng dụng để xem những gì nó được phép làm. Bạn có thể bỏ trao quyền chỉ bằng một cú chạm đơn giản trên cả hai hệ điều hành.

Trao quyền truy cập cho từng ứng dụng.

Nhưng đó chỉ mới là những gì mà ứng dụng có thể theo dõi, còn để biết chính xác những gì được lưu trữ và sử dụng, bạn phải đọc kỹ điều kiện và chính sách (Terms & Condition) của ứng dụng, thường được viết một cách lắt léo và đôi khi là mờ mịt. Một số ứng dụng thậm chí còn không có phần này, và Google cho biết họ sẽ xử lý những ứng dụng như vậy.

Ngay cả khi bạn nghĩ mình biết những gì được lưu trữ và sử dụng bởi nhà phát triển, nó cũng chưa chắc đã chính xác. Nếu bạn trao quyền cho ứng dụng xem ảnh chụp, nó có thể biết được bạn đã ở đâu và di chuyển như thế nào, vì tất cả ảnh chụp đều lưu trữ nơi chụp (geotag).

Trong khi đó, có những ứng dụng lén lút sưu tập thông tin về bạn. Uber từng âm thầm ghi lại màn hình iPhone, và khi bị phát hiện, Uber bào chữa rằng những thông tin này được dùng để dựng hình bản đồ trên điện thoại trước khi chuyển sang màn hình Apple Watch. Có thể đó là thật, nhưng đây là một ví dụ cho thấy người dùng có thể bị che mắt đến mức nào.

Khi lên mạng bằng trình duyệt trên smartphone, sẽ có những “thế lực” mới xuất hiện. Bạn sẽ bị theo dõi bởi cả trình duyệt lẫn trang web mà bạn ghé thăm. Một lần nữa, những dữ liệu sẽ được thu thập về bạn tùy vào chính sách của từng hãng.

Chrome ghi lại rất nhiều thứ, gồm lịch sử duyệt web, hình thumbnail của trang web bạn ghé thăm. Safari còn lưu trữ cả thông tin về những công cụ chống theo dõi mà bạn dùng để ngăn các hãng quảng cáo biết được bạn tìm kiếm những gì trên internet.

Lấy lại quyền kiểm soát

Như bạn có thể thấy, việc biết những thông tin gì bị thu thập, và biết chúng được sử dụng như thế nào là không hề dễ dàng, bởi các Terms & Condition được viết để cho người viết thật nhiều cách “lách luật”. Theo chính sách của Samsung, họ có thể thu thập dữ liệu GPS từ điện thoại của bạn, đưa dữ liệu tìm kiếm của bạn cho bên thứ ba, và có thể chia sẻ tất cả những thông tin này với đối tác để quảng cáo cho bạn.

Nếu bạn không đồng ý với những điều đó, bạn không được dùng smartphone. Nhưng có một vài thiết lập trong máy mà bạn có thể sử dụng để ngăn chặn việc thu thập dữ liệu một cách vô tội vạ.

Bạn có thể tắt hẳn Location trên cả Android và iOS.

Vị trí (Location) là điều đầu tiên cần xem xét. Nó rất hữu dụng cho cả người dùng lẫn các công ty quảng cáo. Cả Android và iOS đều cho phép tắt hẳn tính năng này, hoặc tắt theo từng ứng dụng riêng biệt.

Nếu không muốn các ứng dụng thu thập dữ liệu từ các cảm biến trên máy (thường là những ứng dụng về sức khỏe), bạn có thể tắt mục Body Sensors trong Android, hoặc Motion & Fitness trong iOS.

Đối với các ứng dụng của Google, người dùng có rất nhiều lựa chọn về dữ liệu cá nhân của mình, dù họ sử dụng phiên bản Android, iOS hay bất kỳ đâu. Hãy mở trang tài khoản Google của mình trong trình duyệt, vào phần Personal Info & Privacy, và thay đổi bất kỳ điều gì mình muốn, từ thông tin sẽ bị thu thập (Activity Controls) hay xóa những gì Google đã thu thập được (My Activity).

Facebook hoạt động theo một cách khác: nó theo chúng ta đi khắp thế giới ảo. Bằng cách xây dựng một “bức tranh” về những gì bạn thích và không thích dựa trên những hoạt động của bạn trên Facebook, nó sẽ đưa ra những quảng cáo thích hợp. Nếu click vào đây, bạn sẽ thấy tất cả những gì Facebook nghĩ rằng bạn thích trong mục Your Interests:

Bằng cách vươn vòi bạch tuộc ra khắp internet (hãy nghĩ đến những nút Like và Đăng nhập bằng Facebook bạn bắt gặp), Facebook còn có thể theo dõi cách dùng internet của chúng ta ngay cả khi không ở trên Facebook. Nếu không thích điều này, bạn có thể tắt ở đây.

Tóm lại, chiếc smartphone của bạn đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các gã khổng lồ công nghệ biết bạn là ai, và bạn muốn gì. Ngay cả khi ứng dụng bạn dùng không phải là một mạng lưới thu thập dữ liệu khổng lồ, nó vẫn có thể bán dữ liệu thu thập được cho một công ty khác.

Ngay cả nếu bạn không phiền việc bị theo dõi và thu thập thông tin này, việc biết được những dữ liệu gì về bạn bị thu thập cũng là một điều không nên bỏ qua. Đôi khi, những ứng dụng tưởng chừng vô hại có thể khiến bạn “tiền mất tật mang”, chẳng hạn vụ tiết lộ 577 GB dữ liệu của AI.type vừa diễn ra đúng một tháng trước đây khiến 31 triệu người dùng bị lộ tên tuổi, mật khẩu và nhiều thông tin quan trọng khác.

Apple xác nhận cả Mac và iOS cũng không an toàn trước bug CPU

Video đang hot
Cận cảnh Quỳnh Búp Bê bị bố dượng hại đời con gái ngay từ khi còn bé

Cảnh phim Quỳnh Búp Bê bị bố dượng làm nhục khiến nhiều người không khỏi kinh hoàng

Quỳnh Búp Bê Quỳnh Búp Bê tập 26

Những kiểu tóc tạo hình cổ trang phức tạp khiến các mỹ nhân Hoa ngữ hoảng sợ

Các kiểu tóc cổ trang được thiết kế cầu kỳ luôn là sự sợ hãi của nhiều nữ diễn viên.

kiểu tóc cổ trang sao Hoa Ngữ

Đàm Thu Trang tình tứ với Cường Đô La nơi đông người

Đàm Thu Trang và Cường Đô La không ngại thể hiện tình cảm nơi đông người.

Đàm Thu Trang Cương Đô La

Hậu Duệ Mặt Trời bản Việt: Song Luân và Khả Ngân tung bộ ảnh cưới đẹp hút hồn

Khác với kết thúc của bản Hàn - Hậu Duệ Mặt Trời bản Việt hứa hẹn sẽ kết thúc bằng đám cưới lãng mạn của...

Hậu duệ mặt trời bản Việt ảnh cưới Hậu Duệ Mặt Trời...

Đào Bá Lộc khẳng định đẹp tự nhiên và 'dậy thì không phẫu thuật'

Giọng ca "Thanh xuân" tiếp tục đăng ảnh so sánh thời đi học với hiện tại để lên tiếng phủ nhận nghi vấn...

Đào Bá Lộc tuổi thanh xuân của Đào...

Stan Lee - Những bước ngoặt vàng son khi gây dựng 'đế chế Marvel'

Stan Lee có một cuộc sống đầy đầy màu sắc từ đời thực đến phim ảnh để tạo nên đứa con tinh thần "Marvel".

stan lee cuộc đời của Stan Lee

10 sự thật tuyệt vời về cuộc đời cụ Stan Lee

Stanley Martin Lieber - Nhà đồng sáng lập Marvel, người chắp bút tạo nên không ít nhân vật siêu anh hùng,...

Há hốc mồm trước những sao Việt 'hồi xuân' ngoại mục với đồng phục học sinh

Chẳng còn ở trong độ tuổi teen nhưng khi khoác trên mình những bộ đồng phục học sinh, những sao Việt này...

Sao Việt Trẻ hóa

Miu Lê công khai bạn trai mới là một gymer trên trang cá nhân?

Miu Lê đã đăng tải hình ảnh được cho là bạn trai của mình lên trang cá nhân.

Miu Lê Miu Lê và bạn trai