Trong khi nhiều doanh nghiệp TMĐT lần lượt rời bỏ thị trường Việt Nam thì những kẻ còn trụ lại cũng chật vật với bài toán chi phí - doanh thu.

Năm 2016 là một năm đầy biến động với các công ty trong lĩnh vực Thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam, khi có rất nhiều doanh nghiệp với vốn đầu tư lớn từ cả trong nước lẫn nước ngoài cũng lâm vào tình trạng phải đóng cửa ngay sau một thời gian ngắn, có thể ví dụ như Beyeu.vn, Deca.vn, Fab.vn, Cucre.vn,... hay mới đây là Lingo.vn.

TMĐT tăng trưởng qua từng năm nhưng chỉ là sân chơi cho những "đại gia" lắm tiền nhiều của. Ảnh: Euromonitor, VNG

Tuy nhiên bên cạnh đó, không ít doanh nghiệp vẫn phát triển bền vững với hình thức kinh doanh này. Lý do là họ có đủ nguồn vốn để duy trì hoạt động khi lĩnh vực này vẫn còn khá mới mẻ so với phần lớn người Việt, đòi hỏi nguồn tài chính dồi dào để tồn tại trong thời gian dài, chấp nhận lỗ để chiếm lấy thị trường.

Thị trường đầy tiềm năng

Trong năm 2015, doanh thu từ TMĐT tại Việt Nam bỗng dưng tăng vọt lên con số hơn 4 tỷ USD - chiếm gần 3% tổng lượng bán lẻ trên toàn quốc. Theo đó, với kế hoạch đẩy mạnh phương cách mua bán trực tuyến, ngành thương mại điện tử dự kiến sẽ tăng con số này lên 10 tỷ đô trong giai đoạn 2016-2020.

Việc mua sắm trực tuyến đang dần được ưa chuộng

Thị trường TMĐT bắt đầu trở nên sôi động hơn khi nhiều tân binh mới như Adayroi, SILdeal, Shopee, Lotte,… bắt đầu tham gia cuộc đua cạnh tranh với các sàn thương mại điện tử lớn như Lazada, Tiki, Sendo, Zalora,… cạnh tranh ngày càng khốc liệt vì thế các trang web thương mại điện tử kinh doanh lâu năm như Hotdeal.vn, muabannhanh.com, chotot.vn… cũng tăng cường mở rộng ngành hàng, dịch vụ giao – nhận, thanh toán.

Giao hàng tận nơi khi mua hàng trực tuyến

Hiện nay, thị trường đang chứng kiến sự dẫn đầu của Lazada, công ty vừa được mua lại bởi "ông lớn" của ngành TMĐT Trung Quốc và thế giới là Alibaba. Tiếp sau đó là đối thủ đang có bước phát triển mạnh là Tiki khi vừa được rót vốn từ VNG hay chuỗi cửa hàng Thế Giới Di Động cũng đã nhảy vào lĩnh vực này để mở rộng thị trường. Đây là một điều đáng mừng khi ngành TMĐT tại Việt Nam đã được quan tâm, nhận được vốn đầu tư của các công ty cả trong và ngoài nước, dự đoán một tương lai tươi sáng cho ngành dịch vụ còn non trẻ này, đồng thời cũng tạo ra áp lực để những công ty khác cải tiến phương thức kinh doanh, tự làm mới mình để đa dạng hóa nguồn cung cho thị trường.

Lazada, Tiki, Sendo hiện vẫn là 3 sàn TMĐT lớn nhất Việt Nam với lượt truy cập hàng tháng "khủng" nhờ mặt hàng đa dạng. Nguồn: Similar Web

Kiểm soát Lazada sau khi chi 1 tỷ USD, Alibaba đã chính thức vào Việt Nam Tech News   ·  Tập đoàn công nghệ khổng lồ Alibaba Group mới đây đã đạt được thỏa thuận mua lại quyền kiểm soát nền tảng thương mại điện tử tại Đông Nam Á là Lazada

Khó khăn cũng không ít

Theo khảo sát, mặc dù sử dụng hình thức mua bán trực tuyến nhưng hiện tại, việc sử dụng tiền mặt để thanh toán khi nhận hàng (COD - Cash on Delivery) vẫn chiếm tới 80%, chỉ 20% còn lại sử dụng thẻ tín dụng để thanh toán trực tuyến. Lý do được đưa ra là vẫn còn một số những rào cản như: Vấn đề chất lượng hàng hóa được người dùng quan tâm hàng đầu vì "trăm nghe không bằng một thấy", họ muốn kiểm tra hàng hóa tận mắt rồi mới chấp nhận chi tiền, tỷ lệ này chiếm số lượng cao nhất. Ngoài ra, một số trường hợp bị rò rỉ thông tin cá nhân của thẻ ngân hàng gần đây khiến người dùng không an tâm về vấn đề bảo mật, dẫn đến hạn chế giao dịch qua thanh toán trực tuyến.

Thanh toán trực tuyến vẫn còn nhiều hạn chế

Tuy nhiên, với sự phát triển như "vũ bão" của công nghệ hiện nay, các giao dịch thanh toán trực tuyến đã có sự biến chuyển khi đạt mức tăng trưởng tới 55%/năm, đặc biệt thanh toán qua di động tăng đến 80% do người dùng đã thấy được sự tiện lợi của nó khi được hưởng những chiết khấu ưu đãi hơn là thanh toán bằng tiền mặt. Trong tương lai, chỉ cần cải thiện độ bảo mật trong phương thức giao dịch cùng với nâng cao chất lượng sản phẩm, chắc chắn thanh toán trực tuyến sẽ là phương thức thanh toán chính của TMĐT tại Việt Nam.

Giá trị giao dịch qua thanh toán trực tuyến tăng trưởng mạnh qua từng năm. Ảnh: VNG

Vốn cũng chính là vấn đề gay go nhất đối với những doanh nghiệp TMĐT tại Việt Nam. Dù loại hình kinh doanh này đã nở rộ nhiều năm nay, phần lớn người Việt vẫn không mặn mà lắm với hình thức này, buộc các doanh nghiệp phải nghĩ tới phương thức lâu dài, từng bước gây dựng thị phần của mình. Hệ quả là những doanh nghiệp non trẻ, chưa có chỗ đứng vững chắc tại thị trường khốc liệt này nhanh chóng cạn vốn, buộc phải rút lui giữa chừng để nhường chỗ cho những doanh nghiệp có vốn dồi dào. Có thể ví dụ về việc "hút máu" của ngành này như Tiki vừa được rót vốn của VNG từ đầu năm, sau 8 tháng đã lỗ gần 160 tỷ - ngang ngửa với khoản lỗ làm Lingo.vn phải rút lui, chỉ để cho việc hoàn thiện nguồn hàng và kho bãi. 

Về cơ bản, các mô hình TMĐT đều theo cách Tiki đang làm bây giờ, đó là "đốt tiền" để chiếm lĩnh thị trường. Thế nhưng câu hỏi đặt ra là sẽ phải "đốt" thêm bao nhiêu tiền, trong bao lâu nữa thì mô hình mới đạt đỉnh? Đó là câu hỏi mà chưa có doanh nghiệp TMĐT nào có mặt tại Việt Nam có thể trả lời.

Tiki - startup TMĐT được xem là đang rất thành công tại Việt Nam dù thua lỗ. Ảnh chụp màn hình.

Ông Trần Hải Linh, CEO Sendo.vn, nhìn nhận nhiều doanh nghiệp làm TMĐT tổ chức khuyến mãi ảo, nâng giá sản phẩm lên cao rồi giảm 30%-40% để hấp dẫn khách hàng. Hậu quả là khách hàng mất niềm tin.

Ông Nguyễn Ngọc Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM), đánh giá vấn đề quan trọng đối với TMĐT là chữ tín. Hiện nay, việc quảng cáo sản phẩm quá mức so với thực tế, kinh doanh không lành mạnh, việc giao hàng không như cam kết, chính sách đổi trả hàng chưa hoàn chỉnh,... đã trở thành rào cản lớn cho sự phát triển của TMĐT. Các doanh nghiệp cần phải nhanh chóng khắc phục các thiếu sót này thì mới mong nhận được sự cởi mở hơn từ người tiêu dùng. 

Thương mại di động đang trỗi dậy mạnh mẽ

Thương mại điện tử trên di động đang là xu hướng phát triển chính. Nguồn: eMarketer, Facebook, VNG

Xu thế chuyển qua kinh doanh trên nền tảng di động, thiết bị di động… đang ngày càng trở nên phát triển và rõ rệt. Cùng với sự thay đổi thuật toán của Google, ưu tiên cho những website thân thiện với thiết bị di động. Số lượng người dùng sử dụng các thiết bị di động ngày càng nhiều, vì thế các doanh nghiệp như Lazada, Sendo, Zalora, Tiki,… đã nắm bắt được xu hướng và tập trung phát triển kinh doanh trên nền tảng di động với các ứng dụng di động, thiết kế web có giao diện thân thiện với điện thoại thông minh, máy tính bảng,... sẽ thu hút được số đông người tiêu dùng có thói quen lướt web bằng thiết bị di động.

Nhà nhà có smartphone khiến các công ty TMĐT ưu tiên cho việc phát triển mua hàng và thanh toán qua di động. Ảnh: VNG 

Tổng kết

Có thể thấy, ngành TMĐT tại Việt Nam năm 2016 đã có nhiều thay đổi tích cực khi người dùng ngày càng quan tâm hơn đến sự tiện lợi của mua hàng trực tuyến. Tuy nhiên, song song đó cũng có nhiều thách thức được đặt ra khi vẫn còn rất đông người dùng chưa quen với việc không được tận mắt nhìn thấy sản phẩm và thanh toán trực tuyến còn chưa phổ biến, điều này cản trở rất lớn đến khả năng mở rộng thị phần. Ngoài ra, vốn chính là vấn đề lớn nhất khi thị trường Việt đòi hỏi sự đầu tư lâu dài, thời gian chịu lỗ khá lớn nên các doanh nghiệp phải có lượng tiền dồi dào mới đủ sức duy trì hoạt động.

Thương mại điện tử trên di động tại Việt Nam sẽ phát triển mạnh

Video đang hot