Tại sao người lao động nghèo được gọi là "Tám"?

Công chức, người có học là thầy Hai, người Hoa buôn bán là chú Ba, đại ca giang hồ là anh Tư, lưu manh là anh Năm... người lao động nghèo xếp thứ Tám, chị em ta buôn bán "vốn tự có" thứ Chín...

Giải mã thứ bậc thầy Hai, con Tám của người Sài Gòn xưa

Chiều muộn hôm qua có cậu bạn đi công việc ghé ngang nhà rủ làm ly cà phê tán dóc. Nói chuyện lan man một hồi, tự nhiên anh chàng kể công ty em có ông già gác cửa rất hay nói câu "bỏ qua đi Tám".

"Em chả hiểu, có lần hỏi thì ông ấy nói đại khái là dùng khi can ngăn ai bỏ qua chuyện gì đó, nhưng sao không phải là Sáu hay Chín mà lại là Tám thì ông ấy cũng không biết", cậu bạn thắc mắc.

Dựa vào những câu chuyện xưa cũ, những giai thoại, nên kể ra đây chút nguyên cớ của câu thành ngữ có lẽ sắp "thất truyền" này, biết đâu có dịp nào đó anh em có thể dùng để "buôn dưa lê" lúc "trà dư tửu hậu".

Trước hết, phải biết là câu này phát sinh ở khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn từ thời Pháp thuộc, khoảng đầu thế kỷ 20. Thời đó, cách xưng hô thứ bậc trong xã hội rất phổ biến và phần nào phản ánh vị trí xã hội, giai cấp... một cách khá suồng sã và dễ chấp nhận.

Đứng trên hết là các "quan lớn" người Pháp hoặc các quan triều nhà Nguyễn, thành phần này thì không "được" xếp thứ bậc vì giới bình dân hầu như không có cơ hội tiếp xúc đặng xưng hô hay bàn luận thường xuyên.

Kế đến là các công chức làm việc cho chính quyền, họ ít nhiều là dân có học và dân thường hay có dịp tiếp xúc ngoài đời, là cầu nối giữa họ với các thủ tục với chính quyền, hoặc đó là thành phần trí thức, đó là các "thầy Hai thông ngôn", hay "thầy Hai thơ ký"...

Hàng thứ Ba là các thương gia Hoa Kiều, với tiềm lực tài chính hùng hậu và truyền thống "bang hội" tương trợ, liên kết chặt chẽ trong kinh doanh, các "chú Ba Tàu" nghiễm nhiên là một thế lực đáng vị nể trong mắt xã hội bình dân Sài Gòn - Chợ Lớn thời đó.

Xếp thứ Tư là các "đại ca" giang hồ, những tay chuyên sống bằng nghề đâm chém và hành xử theo luật riêng, tuy tàn khốc và "vô thiên vô pháp" nhưng khá "tôn ti trật tự" và "có đạo nghĩa" chứ không tạp nhạp và thiếu nghĩa khí như các băng nhóm "trẻ trâu" hiện đại. Các "anh Tư dao búa" vừa là hung thần, vừa ít nhiều lấy được sự ngưỡng mộ của giới bình dân và cũng không ít tiểu thư khuê các thời đó.

Thứ đến là vị trí của giới lưu manh hạ cấp hơn: các anh Năm đá cá lăn dưa, móc túi giật giỏ, hay làm cò mồi mại dâm...

Bị giới bình dân ghét hơn đám lưu manh côn đồ là các "thầy Sáu phú-lít (police)", "thầy Sáu mã tà", "thầy Sáu lèo". Chức trách là giữ an ninh trật tự, chuyên thổi còi đánh đuổi giới buôn gánh bán bưng bình dân, nhưng các "thầy Sáu" này cũng không từ cơ hội vơ vét ít tiền mọn "hối lộ" của họ để "nhẩm xà" (uống trà).

Và trong giới buôn bán thì không thể thiếu chuyện vay vốn làm ăn, mặc dù Tàu hay Việt cũng đều có tổ chức cho vay. Nhưng phổ biến và "quy củ" nhất ở cấp độ trung - cao khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn thời đó là các "anh Bảy Chà Và", các anh này là các nhà tài phiệt người Ấn, vừa giàu vừa ít bị "ghét", vừa ít nhiều có quan hệ qua lại với giới chức người Pháp, lại làm ăn đúng luật lệ, ít thừa cơ bắt chẹt lãi suất nên khá được giới kinh doanh tín nhiệm.

Xếp thứ Tám chính là lực lượng đông đảo nhất xã hội bình dân bấy giờ: họ là giới lao động nghèo chỉ có sức lục làm vốn nuôi miệng, từ bốc vác, gánh nước bồng em, đến "sang" hơn chút xíu là phu xe kéo...

Tuy đông nhưng lại yếu thế nhất vì thất học, không có tiền như thầy Hai, anh Ba, cũng hiền lành chứ không bặm trợn phản kháng bạt mạng như các anh Tư anh Năm nên họ thường xuyên chịu sự áp bức, bắt nạt từ mọi phía. Cách để yên thân khả dĩ nhất với họ là khuyên nhau cắn răng nhẫn nhịn, quên đi để sống: "Bỏ qua đi Tám", bây giờ chắc là đã dễ hiểu rồi.

Không còn liên quan nữa, nhưng nhân tiện sẵn nói luôn về thứ bậc chót cùng trong xã hội thời đó: các cô, các chị Chín xóm Bình Khang chuyên "kinh doanh" bằng "vốn tự có".

Dài dòng tí để trình bày chút kiến giải về một câu thành ngữ đang dần bị quên lãng dùng để bày tỏ thái độ khuyên người hoặc tự an ủi mình hãy đừng để ý những chuyện không vui, hay bị ai đó "chơi không đẹp".

Nếu lỡ đọc thấy không có gì thú vị thì thôi, "bỏ qua đi Tám"!

Video đang hot
Tiết lộ: HLV Park Hang-seo phải giấu mẹ chuyện dẫn dắt ĐT Việt Nam đá AFF Cup

Thông tin cảm động đã được tiết lộ sau trận chung kết AFF Cup 2018, nơi Việt Nam lên ngôi vô địch sau chiến...

Việt Nam vô địch AFF CUP... HLV Park Hang-seo

HLV Tan Cheng Hoe thừa nhận bất lực, chỉ ra mấu chốt khiến Malaysia gục ngã trước Việt Nam

HLV Tan Cheng-hoe cho rằng Malaysia đánh mất sự tự tin sau bàn thua sớm nhưng thừa nhận Việt Nam quá mạnh...

Đội tuyển Việt Nam Việt Nam vô địch AFF CUP...

Ba CĐV đốt pháo sáng trước sân Mỹ Đình bị phạt

Ba người được đưa về trụ sở công an quận Nam Từ Liêm và bị phạt từ 500.000 đến 1 triệu đồng.

Đội tuyển Việt Nam Việt Nam vô địch AFF CUP...

Duy Mạnh lên khán đài tặng huy chương cho bạn gái

Vừa nhận được chiến quả, hậu vệ Duy Mạnh vội chạy tới phía khán đài tìm bạn gái Quỳnh Anh và ôm cô thật...

Duy Mạnh bạn gái duy mạnh

NÓNG: Chấn thương vẫn cắn răng đá hết trận, Đình Trọng mất Asian Cup 2019

Trong niềm vui vô địch AFF Cup 2018 của Việt Nam, có một tin kém vui là việc Đình Trọng dính chấn thương.

Đình Trọng Việt Nam vô địch AFF CUP...

Chính thức vượt qua ĐT Pháp, Việt Nam sở hữu chuỗi trận bất bại dài nhất thế giới

16 trận bất bại giúp ĐT Việt Nam chính thức sở hữu thành tích bất bại dài nhất thế giới hiện tại.

Đội tuyển Việt Nam Việt Nam vô địch AFF CUP...

Không ngoài dự đoán, danh hiệu "Cầu thủ xuất sắc nhất" AFF Cup 2018 đã thuộc về cầu thủ này

Sau những cống hiến lớn lao cho ĐT Việt Nam, Quang Hải xứng đáng được vinh danh là ngôi sao chơi hay nhất...

Quang Hải người hùng Quang Hải

Quá căng thẳng, HLV Park Hang-seo ẩn mình sau cabin nhìn học trò thi đấu

Trận đấu mang tính chất quyết định trên sân nhà Mỹ Đình giữa Việt Nam và Malaysia diễn ra vô cùng kịch...

Việt Nam vô địch AFF CUP... Đội tuyển Việt Nam

Rơm rớm nước mắt, người hùng Anh Đức chỉ nói 2 chữ: 'Tuyệt vời'

Anh Đức là người đã ghi bàn thắng duy nhất trong trận chung kết lượt về AFF Cup 2018.

Anh Đức Đội tuyển Việt Nam