Sóng hấp dẫn tồn tại xung quanh chúng ta

Sóng hấp dẫn ở quanh ta nhưng rất yếu. Vật thể lớn như trái đất phát sóng hấp dẫn yếu tới mức máy dò không thể phát hiện.

Ông có thể định nghĩa một cách ngắn gọn, dễ hiểu về sóng hấp dẫn? Chúng có những đặc điểm gì nổi bật?

Nhà vật lý Albert Einstein dự đoán sóng hấp dẫn trong thuyết tương đối rộng cách đây đúng 100 năm. Trong lý thuyết này, không gian và thời gian là thống nhất, với thời gian được coi là chiều thứ tư của không gian, gọi chung là “không thời gian”.

Một vật thể bất kỳ có khối lượng đều có tác dụng làm cong không thời gian. Khi vật thể chuyển động có sự thay đổi vận tốc hoặc thay đổi hướng, gây ra hiện tượng sóng hấp dẫn. Sóng hấp dẫn là hiệu ứng lan truyền do sự biến đổi độ cong của không thời gian, tương tự sóng lan ra trên mặt hồ khi ta ném một viên đá xuống đó.

Sóng hấp dẫn luôn tồn tại xung quanh chúng ta nhưng nó cực yếu. Ngay cả vật thể lớn như trái đất khi chuyển động cũng chỉ phát ra sóng yếu tới mức các máy dò hiện nay không thể phát hiện.

Nhà nghiên cứu Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch Hội Thiên văn học trẻ Việt Nam. Ông là tác giả và đồng tác giả của hơn 100 bài viết dưới nhiều hình thức về thiên văn học và vật lý thiên văn bằng tiếng Việt. Ảnh: Dangvutuanson.info

Phát hiện sóng hấp dẫn là việc rất khó. Vậy các nhà khoa học đã tìm ra chúng bằng cách nào, thưa ông?

Sóng hấp dẫn lần này được phát hiện do hiện tượng đặc biệt xảy ra trong vũ trụ tại nơi cách chúng ta khoảng 1,3 tỷ năm ánh sáng. Hai lỗ đen rất lớn chuyển động quanh nhau và tiến gần nhau dẫn tới sự sáp nhập, chúng tạo thành lỗ đen mới. Quá trình va chạm và sáp nhập giữa hai lỗ đen này dẫn tới một phần khối lượng của chúng được chuyển hóa thành năng lượng rất lớn theo hệ thức của Einstein, tạo thành sóng hấp dẫn đủ mạnh để có thể ghi nhận từ trái đất.

Mối liên hệ giữa sóng hấp dẫn đối với lỗ đen vũ trụ và Vụ nổ lớn (Big Bang)?

Sóng hấp dẫn có ở mọi nơi trong vũ trụ nhưng rất khó được quan sát. Việc quan sát được sóng hấp dẫn có thể giúp các nhà khoa học biết thêm nhiều thông tin về các lỗ đen cũng như các sự kiện lớn trong lịch sử vũ trụ như sự tạo thành và sáp nhập của các thiên hà, xa hơn nữa là quá trình tạo thành vật chất ngay sau vụ nổ Big Bang, khi vật chất được tạo ra với tốc độ rất cao và được ném ra mọi hướng trong quá trình giãn nở gia tốc của vũ trụ.

Sóng hấp dẫn sẽ giúp giới khoa học thúc đẩy quá trình nghiên cứu các lỗ đen. Ảnh minh họa: Discovery News

Giới nghiên cứu dự đoán phát hiện về sóng hấp dẫn có thể mở cánh cửa mới giúp con người tìm hiểu sâu hơn về vũ trụ. Xin ông phân tích rõ hơn về nhận định này?

Đây là lần đầu tiên con người quan sát được hiện tượng sóng hấp dẫn. Sau sự kiện quan trọng này, giới khoa học sẽ phải xây dựng thêm nhiều thiết bị và phương pháp để thu nhận nhiều hơn sóng hấp dẫn từ những nơi xa xôi của vũ trụ như thiên hà/cụm thiên hà. Dữ liệu từ chúng sẽ giúp họ biết các thiên hà/cụm thiên hà hình thành thế nào.

Ánh sáng, sóng radio, hồng ngoại, tia cực tím, tia X, tia gamma là sóng điện từ. Sự di chuyển của sóng điện từ trong không gian sẽ bị tán xạ, khúc xạ. Thiết bị chỉ thu được dữ liệu hạn chế và không phải lúc nào cũng chính xác. Sóng hấp dẫn sẽ giúp giới khoa học có góc nhìn mới trong hoạt động quan sát cấu trúc vũ trụ.

Ngày 11/2, một nhóm các nhà vật lý của Trạm quan sát Sóng hấp dẫn bằng tia laser giao thoa (LIGO) ở Washington và Louisiana (Mỹ) công bố đã phát hiện được sóng hấp dẫn từ vụ "đụng độ" của hai lỗ đen cách chúng ta khoảng 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện là thành công lớn cho ba nhà vật lý: Kip Thorne của Viện công nghệ California (CalTech, Mỹ), Rainer Weiss của MIT và Ronald Drever từng là giáo sư tại Caltech và giờ nghỉ hưu ở Scotland. Ba người đã dành cả sự nghiệp để theo đuổi việc đo sóng điện từ.

Szabolcs Marka, giáo sư của Đại học Columbia (Mỹ) và là thành viên của LIGO, cho rằng, phát hiện là "một trong những đột phá quan trọng nhất của vật lý trong một thời gian dài". Trong khi giáo sư vật lý thiên văn Alberto Vecchio thuộc Trường Vật lý và Thiên văn của Đại học Birmingham (Anh) khẳng định, tìm ra sóng hấp dẫn là "một trong những khoảnh khắc vĩ đại nhất" của ngành thiên văn học, và mang tính cách mạng.

Video đang hot
Dàn sao Hàn đổ bộ sân bay Tân Sơn Nhất: "Lee Hyori thế hệ mới" gặp sự cố mất đồ, Super Junior gây náo loạn

"Lee Hyori thế hệ mới" Chungha và Super Junior đã có mặt tại sân bay TP.HCM vào trưa nay để chuẩn bị cho...

Kim Chungha Super Junior

Hà Nội ngập trong sương bụi mù mịt bao phủ tầm nhìn: Tình trạng ô nhiễm không khí đáng báo động!

Nhiều ngày qua, chất lượng không khí tại Hà Nội đang vào mức đáng báo động, thấp nhất: 102, cao nhất: 197....

Ô nhiễm ô nhiễm không khí

Sau phán quyết phân chia tỷ lệ 6/4, bà Lê Hoàng Diệp Thảo tức giận ra về: "Quá bất công với 5 mẹ con chúng tôi!"

Sau những tranh luận căng thẳng về số tiền chung lên đến 2100 tỷ đồng, HĐXX đã công nhận thuận tình ly...

tin nóng xã hội ly hôn vợ chồng vua cà...

Bản đồ trai đẹp mới toanh của U23 có khả năng cướp tim fangirl trong 1 nốt nhạc

Trong dàn cầu thủ U23 Việt Nam lần này, fangirl đã nhanh chóng soi ra được vài gương mặt điển trai nổi...

cầu thủ cầu thủ đẹp trai

Nhã Phương chính thức tái xuất showbiz với thân hình mảnh mai sau tin đồn đã sinh con gái

Nhã Phương gây bất ngờ với vẻ ngoài xinh đẹp cùng hình thể thon gọn trong lần đầu "tái xuất" showbiz sau...

Nhã Phương nhã phương sinh con

Học trò bị phạm lỗi thô bạo, HLV Park Hang-seo lao ra phản ứng cực gắt với trọng tài

Chứng kiến học trò của mình bị phạm lỗi thô bạo trong trận đấu với U23 Thái Lan tối 26/3, HLV Park Hang-seo...

U23 Châu Á trực tiếp bóng đá

CĐV hò reo khi Đức Chinh lập siêu phẩm giúp U23 Việt Nam dẫn trước 1 - 0

Ngay từ sớm, rất động CĐV Hải Phòng mang theo pháo sáng có mặt bên ngoài SVĐ Mỹ Đình để khuấy động không...

tin nóng xã hội u23 việt nam vs u23 thái...

Chuyện nhà giàu: Con gái mang thai sinh đôi, vợ "trùm sòng bài Macau" thưởng nóng con rể Harvard biệt thự 1.500 tỷ đồng

Tiểu thư nhà vua sòng bạc Macau Hà Hồng Sân là Hà Siêu Duyên được truyền thông kháo nhau đang mang thai...

Hà Hồng Sân Thomas Xin

Tối nay Facebook tung tính năng "hẹn hò" tại Việt Nam, bạn đã sẵn sàng dùng thử?

Tính năng "Gặp gỡ bạn mới" được Facebook tung ra hôm nay có thể được dùng như một công cụ hẹn hò mới tại...

facebook hẹn hò facebook