Lô Tô - Môn nghệ thuật sống cùng những giá trị truyền thống Việt Nam

Kulvn 04:35 17/08/2019

Trải qua hàng chục năm phát triển với bao thăng trầm, Lô Tô đến nay vẫn giữ được những giá trị truyền thống trong văn hóa người Việt.

Lô tô bắt nguồn từ đâu?

Lô tô có nguồn gốc từ phương Tây qua trò chơi Bingo của người Ý, dần được thịnh hành ở các nước Anh, Pháp và một số nước châu Âu khác. Ban đầu trò chơi này chỉ dành cho tầng lớp quý tộc, thượng lưu sau đó dần phổ biến và lan rộng đến các lễ “carnivals” , hội chợ tại vùng. Theo chân người Pháp lô tô du nhập vào Việt Nam và được “bản địa hoá” trở thành một nét văn hoá không thể thiếu trong các ngày lễ, Tết của người Việt.

Lô tô là 1 nét văn hóa không thể thiếu của người Việt trong mùa lễ, Tết. Cứ 5, 3 người tụ tập là có thể bắt đầu trò chơi. Tuy không còn rầm rộ và phổ biến như trước nữa nhưng Lô tô vẫn đang vươn mình và lưu giữ lại những nét truyền thống trong đó.

Lô Tô bắt nguồn từ trò chơi Bingo của Ý

Vào những năm 80 của thế kỷ XX, lô tô trở nên phổ biến rộng khắp ở các vùng quê, nhất là các tỉnh miền Tây Nam Bộ thu hút được sự quan tâm của rất nhiều người từ người lớn đến thanh niên và trẻ em, có thể nói đây là thời kỳ hoàng kim của lô tô, để lại dấu ấn mạnh trong văn hoá bình dân của người Việt.

Lô tô phát triển cực thịnh vào những năm 80 ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ, Việt Nam

Lô tô lưu giữ nét văn hóa như thế nào?

Sự độc đáo riêng của bộ môn lô tô này đó chính là cách kêu số, người rao sẽ áp dụng những chất liệu từ văn hoá dân gian như các câu ca dao tục ngữ, câu vè, câu đối, cải lương, hồ quảng,... Những nghệ sĩ Lô Tô thời xưa thường vẫn là những người con trai, con gái bình thường, nhưng đến khoảng thời gian sau là sự gia nhập mạnh mẽ của cộng đồng LGBT (nhưng người thuộc thế tínhthứ 3). Có lẽ đó trở thành điểm thu hút hơn của Lô Tô ở những vùng quê và trở thành một phần kí ức của những người dân nơi đây.

Sự gia nhập của cộng đồng LGBT đã đưa Lô Tô phát triển mạnh mẽ

Tuy nhiên trong những năm gần đây, khi những chương trình giải trí hiện đại bắt đầu được phát triển rộng rãi hơn, truyền hình vô tuyến đã được phủ khắp các miền quê thì Lô Tô gần như vắng bóng và dần bị lãng quên.

Mặc dù không còn phát triển thịnh như trước, nhưng thời gian gần đây, cộng đồng LGBT đã dần mang lô tô trở về hòa mình với những giá trị giải trí khác. Không chỉ là rao số đơn thuần, một màn rao Lô Tô thời nay được các nghệ sĩ đầu tư rất kĩ lưỡng, từ phục trang, đạo cụ cho đến cách rao đều vô cùng sáng tạo và độc đáo, thậm chí còn mang tính nghệ thuật rất cao. Để trở thành một nghệ sĩ Lô Tô đòi hỏi kĩ năng ứng biến vô cùng nhanh nhạy, sự linh hoạt trong ca từ phải vô cùng tốt, chưa kể những kĩ năng không thuộc chuyên môn khác là hóa trang, diễn xuất...Tuy nhiên, có một thực trạng đáng buồn rằng các nghệ sĩ Lô Tô hiện nay vẫn phải chịu những cái nhìn trái chiều từ xã hội. Nhưng không vì lẽ đó mà các nghệ sĩ Lô Tô dễ dàng bỏ cuộc, ngược lại, họ ngày càng nỗ lực để chứng minh Lô Tô là môn nghệ thuật cũng cần đầu tư chất xám, đầu tư công sức như bao môn nghệ thuật khác và họ xứng đáng được nhận những lời khen, những thành tích và những thành tựu tốt đẹp đúng với những giá trị mà họ đã bỏ ra.

Những nghệ sĩ Lô Tô vẫn còn nhận những cái nhìn trái chiều của xã hội
Các nghệ sĩ Lô Tô thời nay đầu tư rất chỉn chu ở mỗi màn biểu diễn

Hiện nay có thể xem Lô tô ở đâu?

Tại những thành phố lớn như thành phố Hồ Chí Minh, có 2 đoàn Lô tô gần như lớn nhất và được khán giả quan tâm nhiều đó chính là Sài Gòn Lô tô Tân thời và Đoàn Lô tô Hương Nam. Đối với những Đoàn này đã có nơi để tổ chức cố định và bài bản hơn.

Đoàn Lô Tô Hương Nam

Đoàn Sài Gòn Lô tô Tân thời thường biểu diễn ở Rubic Zoo (Số 1, Nguyễn Thị Minh Khai, quận 1) vào các buổi tối cuối tuần. Đặc biệt, mỗi buổi tối đều có những chủ đề riêng để gửi đến khán giả. Đoàn được dẫn dắt bởi 1 người nghệ sĩ quen thuộc trong dòng nhạc Bolero đó là Lộ Lộ. Từ những ngày đầu thành lập với số lượng nghệ sĩ ít ỏi và không được khán giả quan tâm, Lộ Lộ vẫn không bỏ cuộc và tiếp tục theo đổi bộ môn nghệ thuật này. Đến ngay Đoàn đã có đông nghệ sĩ hơn và mỗi đêm phục vụ hàng nghìn lượt khách.

Đoàn Lô Tô Tân Thời

Đoàn Lô tô Hương Nam tổ chức các đêm diễn chủ yếu tại quán cà phê Kasa trên đường Đồng Nai, quận 10. Khán giả có thể vừa đến đây nghỉ ngơi cuối tuần và thư giản với những con cờ, con số.

Bên cạnh đó, có rất nhiều đoàn Lô tô lớn nhỏ khác thường xuyên tổ chức tại các tỉnh thành. Mỗi địa phương ít nhất đều có 1 đoàn Lô tô đi qua.

Theo: Trúc Ly