Tương tự như những lần thay đổi trước đó, mỗi khi Facebook thay đổi điều gì, cộng đồng lại dậy sóng và hầu như không thể phản kháng.

Mới cách đây hơn một tuần, ông lớn Facebook thông báo cho ra mắt hệ thống "Watch", chuyên cung cấp các video liên quan tới những show truyền hình lớn, đồng thời cũng không giấu tham vọng hợp tác với các đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ Video-On-Demand cũng như những hãng truyền thông lấy video làm trọng tâm.

Đối với người dùng và các cơ quan truyền thông lớn, đây là một điều tốt. Người xem có thể chọn theo dõi những show mình thích ngay trên Facebook với các tính năng như Theo dõi, nhận được thông báo ngay khi có tập mới, chất lượng cao. Còn các nhà sản xuất sẽ có thêm một kênh để phân phối sản phẩm của mình, chưa kể có thể kiếm tiền từ đó.

Tuy nhiên, đây không hẳn là tin tốt đối với những đơn vị hay cá nhân đang sở hữu các fan page video. Bắt đầu từ ngày 17/08/2017, hàng loạt các fan page đồng loạt bị giảm lượt xem video mà họ tự đăng xuống mức "thê thảm", tức là số lượng khán giả thấy video này giảm đi nhiều lần.

Nhiều người cho rằng, đây là một động thái của Facebook trong việc ngăn chặn các trang đăng tải video không chính thống, đồng thời cũng "lót đường" cho việc ra mắt nền tảng Watch rộng rãi (hiện tại chỉ mới thử nghiệm tại Mỹ); hoặc cũng có thể chỉ là "lỗi tạm thời". Tất nhiên, Facebook không bao giờ xác nhận hay phủ nhận những vấn đề tương tự như thế này.

Sự ra đời của Facebook Watch được cho là nguyên nhân khiến lượng xem video tụt giảm.

Nếu việc Facebook cố tình giảm lượt reach (tiếp cận) video là đúng, điều này sẽ ép những đơn vị sản xuất video trên Facebook vào thế khó khi họ chưa đủ tầm để được Facebook mời hợp tác, chỉ có thể tiếp cận được khán giả thông qua fan page của mình. Chưa kể, các video cộng đồng (hài hước, tự quay) không còn được đông đảo khán giả biết tới.

Nếu nhìn lại, đây không phải lần đầu tiên mà Facebook "bóp chẹt" người dùng như thế này.

Còn nhớ, hồi năm 2011, khi Facebook mới chân ướt chân ráo vào thị trường Việt Nam, phong trào "nhà nhà làm fan page, người người làm fan page" bùng nổ. Hàng loạt fan page được tạo ra, với số lượng fan lên tới hàng triệu người. Mỗi hình ảnh hay trạng thái đăng tải được mười mấy nghìn lượt Like là chuyện bình thường.

Thế nhưng, con số này đã giảm chóng vánh. Facebook cho biết đã giảm lượt tiếp cận của fan page xuống còn 15 - 20%, rồi từ từ giảm dần ở những năm tiếp theo, xuống còn 5 - 10%. Fan page càng đông fan, số % đó càng nhỏ để đảm bảo "sự cân bằng". Một fan page 3 triệu fan mà post lên được chừng 5 nghìn lượt Like với nội dung bình thường đã là cao.

Cuối cùng, Facebook "gợi ý" là hãy mua quảng cáo của họ (Facebook Ads) để được tiếp cận nhiều người hơn. Một chiêu trong kinh doanh và người dùng không có cách nào khác ngoài chi hầu bao nếu muốn đảm bảo những số liệu của mình.

Những năm sau đó, Facebook thay đổi liên tục con số này mà mỗi lần thay đổi là sẽ khiến cộng đồng dậy sóng, nhưng chỉ kêu ca được một thời gian, chuyện đâu lại vào đấy.

Mới đây hơn là việc Facebook thay đổi thuật toán để ưu tiên các tin tức sử dụng định dạng Instant Articles (cho phép xem tin cực nhanh) thay vì chia sẻ đường link theo cách truyền thống (vào website trên di động). Tuy định dạng Instant Articles (IA) mang lại trải nghiệm tốt hơn cho độc giả, nhưng khá nhiều ông lớn truyền thông lẫn các tòa soạn nhỏ không mặn mà lắm.

Instant Articles mang lại những cảm giác "hao hao nhau"

Nguyên nhân chủ yếu là vì nếu sử dụng Instant Articles, các nhà xuất bản bị bó buộc trong những khuôn mẫu và giao diện nhất định, không thể hiện được cái chất riêng của mình, ví dụ như cách trình bày mới lạ, font chữ đẹp hoặc các hiệu ứng tương tác.

Chưa kể, khả năng kiếm tiền từ định dạng IA cũng không thật cao khi Facebook chỉ cho phép "hàng nhà trồng được" là mạng quảng cáo Audience Network và các banner bán lẻ được xuất hiện trong bài IA, nói không với các định dạng quảng cáo cũng như các hệ thống khác, trong khi đó mới là mảnh đất màu mỡ để tạo dựng doanh thu. Rất ít trang tin nào chỉ sử dụng duy nhất một đối tác quảng cáo.

Từ đó, các tòa soạn cũng bị hạn chế dần lượt tiếp cận độc giả của mình. Một số đơn vị nhỏ thì cắn răng "sống chung với lũ", xuất bản tin tức dưới định dạng IA nhưng chơi thêm một số chiêu lách luật để "kiếm thêm", các ông lớn thì "thôi, mặc kệ", một phần vì họ cũng có lượng độc giả trung thành vào xem trực tiếp, không phải từ Facebook.

Cuối cùng, chỉ có người dùng cá nhân, các quản trị viên fan page cá nhân (làm vì cộng đồng, không có lợi nhuận hoặc doanh thu rất ít) chịu thiệt hại nhất trong những lần thay đổi này khi không mạnh về mặt tài chính.

Chưa kể, Facebook thỉnh thoảng vẫn "bỗng dưng thích khóa" các fan page mà không có một lời giải thích rõ ràng, như sự việc xảy ra hồi đầu năm nay.

Nhiều người nói, chúng ta bây giờ quá lệ thuộc vào Facebook, như cá nằm trong rọ, "Mark muốn kho, chiên giòn hay xào lăn lúc nào cũng được".

Thế nhưng, nói đi cũng phải tính lại. Bản chất Facebook là một cỗ máy khổng lồ, chi phí để vận hành phải tính bằng hàng triệu USD. Do đó, họ buộc phải có những cách tìm kiếm doanh thu để bù lại chi phí và mang lợi nhuận, làm đẹp lòng các nhà đầu tư. Mặc dù vẫn có rất nhiều dự án vì cộng đồng như Internet.org, nhưng bản chất thì đây vẫn là những câu chuyện kinh doanh cơ bản. Ngoài ra, đừng quên câu chuyện bản quyền nội dung vốn đang được thực hiện rất chặt chẽ trong thời gian qua.

Ông chủ Facebook luôn phải đối diện với áp lực từ những nhà đầu tư

Vì vậy, nếu chúng ta chấp nhận sử dụng một sân chơi quá rộng lớn như thế này (và gần như không có đối thủ), thì cần chấp nhận luật của họ. Việc Facebook cung cấp cho chúng ta cả một hệ sinh thái và mạng xã hội như thế này mà không đòi bất kỳ khoản tiền nào, cũng như tạo ra vô số cơ hội kinh doanh trực tuyến mà không thu bất kỳ khoản phí nào, cũng đã là một cuộc chơi tương đối "fair-play".

Microsoft vô tình đưa ảnh nhạy cảm lên trang chủ Bing mà không phải ai cũng nhìn ra được

Video đang hot