Facebook bị chỉ trích vì xử lý tin tức giả mạo kém

Facebook nên hành xử như một công ty truyền thông mà thực chất nó đã trở thành, và thôi trò giả bộ chỉ là một nền tảng công nghệ đi.

Nhà báo công nghệ uy tín Walt Mossberg

Đó là lời kêu gọi của Walt Mossberg, nhà báo công nghệ uy tín hiện là thành viên lãnh đạo 2 trang tin công nghệ The Verge và Recode. Từ lâu, Mark Zuckerberg luôn tìm cách khẳng định Facebook chỉ là một công ty công nghệ, và từ chối thừa nhận mạng xã hội đã trở thành một thế lực truyền thông hùng mạnh hàng đầu thế giới, đi kèm với đó là trách nhiệm lớn lao trong việc kiểm soát các luồng thông tin trên mạng xã hội này.

Mossberg đã có một bài phân tích trên The Verge để khẳng định quan điểm của mình, Kul.vn xin được dịch lại để bạn đọc cùng xem:


Thông tin giả mạo và các chiêu trò tung tin đồn nhảm không phải là điều mới mẻ gì cho cam. Ngay tại nước Mỹ, ở lần bầu cử Tổng thống lần thứ 4 năm 1800, 2 ứng viên John Adams và Thomas Jefferson đã “ăn thua đủ” với nhau bằng đủ dạng thông tin báo chí gây bất lợi cho đối phương. Rất nhiều trong số đó là tin đồn nhảm, chủ yếu là công kích cá nhân. Chẳng hạn ông Adams tung tin rằng Jefferson… đã chết. Cuối cùng Thomas Jefferson đã trở thành Tổng thống thứ 3 của Hoa Kỳ.

Các chiêu trò tung tin đồn nhảm để định hướng dư luận đã có từ thời tổng thống Mỹ Jefferson đầu thế kỷ 19.

Nhưng lúc đó họ chẳng có Facebook để mà tung ra, cường điệu và lặp đi lặp lại các tin đồn nhảm này cho hàng triệu người biết. Và đó là lý do vì sao tin đồn nhảm, thông tin giả mạo đang ngày trở thành vấn đề nhức nhối trong xã hội ngày một phụ thuộc vào thế giới ảo hiện nay.

Hồi tháng 5, trung tâm nghiên cứu Pew cho biết có khoảng 44% người lớn (trên toàn bộ dân số) tại Mỹ xem một phần các tin tức hàng ngày từ Facebook. Điều này chẳng có gì là sai cả. Hầu hết các cơ quan truyền thông báo chí, cả cũ và mới, lớn và nhỏ (kể cả The Verge chúng tôi) đều đăng tải tin tức, video lên mạng xã hội. Người xem sẽ tiếp sức bằng cách share lại các thông tin này cho nhiều người khác biết đến hơn nữa. Đó là thế mạnh tuyệt vời của mạng xã hội.

Tỷ lệ người dùng các mạng xã hội xem tin tức từ những nguồn này, theo thống kê của Pew.

Nhưng điều đó tạo nên trách nhiệm nặng nề cho Facebook trong việc đảm bảo ngăn ngừa phát tán các thông tin giả mạo, dối trá, lừa đảo… đội lốt tin tức chính thống. Hiện tượng này đã xảy ra tại kỳ bầu cử Tổng thống Mỹ vừa qua. Ví dụ cụ thể, trang BuzzFeed đã khám phá đến hơn 100 trang tin ủng hộ Donald Trump giả mạo chỉ xuất xứ từ một thị trấn ở tận Macedonia, liên tục “bơm” tin tức giả mạo lên Facebook chỉ với một mục đích là kiếm tiền từ quảng cáo.

Kể từ lúc đó, CEO Facebook Mark Zuckerberg đã đăng 2 bài viết dài lên mạng xã hội này. Ngày 12/11, anh ta viết: “Chúng tôi không muốn thấy các trò lừa trên Facebook nữa”, và nói thêm rằng “gần như chắc chắn không có khả năng thông tin giả mạo đã làm thay đổi kết quả bầu cử Tổng thống”. Nhưng đó là một lời bào chữa yếu ớt. Facebook đã tiến hành những thử nghiệm gây tranh cãi để tìm hiểu xem các thông tin trên News Feed có thực sự ảnh hưởng đến cảm xúc người xem hay không. Và thực sự các thông tin giả đã ảnh hưởng đến sự tin tưởng của người Facebook.

Trích đoạn bài post của Mark Zuckerberg về vấn nạn tin đồn nhảm trên Facebook.

Một tuần sau, trong bài viết thứ 2, Mark đã nêu ra khá chi tiết một loạt các bước hành động mà Facebook đang tiến hành. Trong đó bao gồm cơ chế nhận dạng tin tức giả, hệ thống report (báo xấu) tốt hơn cho người dùng và sẽ tiến hành đính các nhãn cảnh báo lên các thông tin được cho là giả mạo.

(Có một chuyện kỳ lạ là cả 2 bài viết đều biến mất hôm thứ Ba vừa qua. Khi The Verge thông báo với Facebook thì chúng xuất hiện trở lại và công ty này cho biết đây là “lỗi kỹ thuật").

Trong cả 2 bài viết, Zuckerberg nhấn mạnh sự khó khăn trong việc phân định tin tức đúng sai, một ý kiến chính đáng hay là sự thật không thể chối cãi, cùng với nhu cầu cân bằng giữa việc thanh lọc tin đồn nhảm và việc bảo vệ tự do ngôn luận.

Tôi đồng ý rằng những trăn trở này, cùng nhiều thứ khác, biến việc kiểm soát thông tin thành một vấn đề tế nhị. Tôi đặc biệt đồng tình rằng quyền tự do ngôn luận và bày tỏ ý kiến cá nhân, về chính trị hay bất kỳ lĩnh vực nào khác, là cần được bảo vệ, cho dù chúng có phổ biến đến mức nào đi nữa, miễn là chúng không tạo nên sự thù địch.

Nhưng tôi cũng tin tưởng rằng Facebook có đầy đủ các nguồn lực từ tài chính, kỹ thuật cho đến con người để nhận dạng và ngăn chặn hoàn toàn mọi loại tin tức giả mạo, tin đồn nhảm và những phát ngôn ác ý, và thực sự Facebook khẳng định họ muốn loại bỏ hoàn toàn những nội dung này ra khỏi hệ thống của mình.

Bên trong tổng hành dinh Facebook tại Menlo Park, California.

Facebook đang là công ty kiến được gần 3 tỷ USD chỉ trong một quý, và được cho là đang xây dựng những công cụ có thể ngăn chặn những thông tin gây tranh cãi trên News Feed tại những nước chẳng hạn như Trung Quốc.

Quan điểm của Zuckerberg cũng cho biết, dù công ty đang cố gắng nâng cao khả năng thanh lọc tin tức giả, nhưng Facebook cũng hy vọng, dựa trên quan niệm truyền thống của các đại gia công nghệ tại Thung lũng Silicon, rằng trí tuệ của cộng đồng, cùng với giải pháp của những bên thứ 3, sẽ chung tay giải quyết được vấn đề này.

 “Chúng tôi không muốn biến mình trở thành người phán xét cho lẽ phải,” Zuckerberg nói, “mà thay vào đó trao niềm tin cho cộng đồng và sự tin tưởng vào các tổ chức thứ ba.” Vì vậy mà trong các cách anh ta liệt kệ, có ý tưởng lập ra hệ thống nhãn cảnh báo để người dùng tự gắn lên các thông tin họ cho là giả mạo, và các thông tin này sẽ không còn đem lại hiệu quả kinh tế cho người tạo ra chúng nữa (Facebook cũng đã có hệ thống ngăn ngừa các website tin tức giả mạo ra khỏi hệ thống quảng cáo của mình, giống như Google.

Mark Zuckerberg gặp gỡ Thủ tướng Ý Matteo Renzi.

Nhưng Facebook không chỉ là một nền tảng công nghệ để người khác đăng tải tin tức, cùng với những thứ thường nhật như khoe ảnh con cái, khoe món ăn, các chuyến du lịch hay những màn bình luận thể thao nghiệp dư. Nó rõ ràng là đã trở thành một công ty truyền thông. Facebook đã trực tiếp đăng tải các bài báo và video từ một loạt các tổ chức truyền thông, trong đó có The Verge. Những bài viết này được mã hóa lại để hiển thị tốt nhất trên Facebook, và phía sau chúng là những hiệu quả về kinh tế. Có một thực tế là ngày càng có nhiều người chọn đọc tin trên Facebook hơn là vào các website của các trang tin hay báo chí truyền thống.

Trời ơi, đến ngay cả đám “trẻ trâu” bên Macedonia còn biết Facebook là một thế lực truyền thông. Chúng tạo ra hàng loạt các tên tổ chức truyền thông giả mạo để tha hồ post tin đồn nhảm (nhân tiện, các bạn tại Facebook có chút nghi ngờ gì về cái tin miền DonaldTrumpNews.co không vậy?).

Một quảng cáo trang web giả mạo ủng hộ ông Donald Trump.

Vì vậy, theo quan điểm của tôi, Facebook có trách nhiệm trực tiếp phải loại bỏ tin tức nhảm, không thể chỉ đơn thuần trông chờ vào người dùng và độc giả gánh vác việc này. Tôi sẽ rất vui khi thấy được những công cụ giúp người đọc định dạng và “báo xấu” các tin đồn nhảm; cũng rất vui nếu biết được Facebook đang tích cực làm việc với các đối tác chuyên về kiểm soát độ trung thực của thông tin. Nhưng nói gì thì nói, trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về Facebook.

Chẳng ai cần Facebook phải biên tập sửa đổi những tin tức và ý kiến chính thống, dĩ nhiên trừ những thông tin công kích ác ý. Điều cần làm là tìm ra cách loại bỏ những thông tin rõ ràng là nhảm, sai sự thật từ những nguồn tin rõ ràng là giả mạo. Điều này là hết sức cần thiết với một công ty truyền thông khổng lồ vốn khủng, công nghệ đầy mình và có lượng người dùng đến gần 2 tỷ.

Nhân tiện tôi xin được góp vài ý kiến cho Facebook:

  1. Những lời lẽ khẳng định từ người có thật, dù chúng không đúng, vẫn không phải là tin giả mạo. Mọi người có thể nói và tin tưởng vào bất cứ chuyện gì trên đời. Vì vậy ngay cả nếu họ không tin ta từng đáp xuống Mặt trăng, và lập cả một nhóm Facebook với những người cùng chung ý kiến, thì đó vẫn không phải là thông tin giả.
  2. Ý kiến cũng không phải là tin giả. Sự ra mắt chiếc máy MacBook Pro mới là sự thật không chối cãi, cùng với đó là kiểu dáng, thông số và giá cả của nó. Có người thích, có người ghét. Điều này cũng tương tự như lời hứa của ông Trump rằng sẽ xây một bức bức thành tại biên giới với Mexico. Các thông tin ủng hộ hay bất đồng về những chuyện này không thể là thông tin giả mạo.
  3. Những cách diễn giải khác nhau của một vấn đề không phải là tin giả. Hàng triệu người có thể xem một đoạn băng ghi hình một trận bóng đá, từ nhiều góc độ khác nhau. Ví dụ như tôi thấy rõ ràng đó là pha truy cản trái phép, người khác có thể không nghĩ vậy. Và dù sau đó quả thật có một quả phạt đền, nhưng anh ta có quyền không thay đổi quan điểm của mình.
  4. Những thông tin mang tính giật gân, với rất ít hoặc không có xác nhận về sự chính xác, cũng như không được trích dẫn hay đưa tin lại nhanh chóng từ những nguồn tin uy tín, có thể là tin đồn nhảm hoặc tin tức giả mạo. Các bạn có thể dễ dàng điều tra những thông tin kiểu này. Đó có vẻ là một blog cá nhân mới, hợp lệ, nhưng thực ra lại là một thông tin giả bởi một đứa nhóc “trẻ trâu” nào đó được bơm tiền để thực hiện. Làm sao mà các bạn không nghi ngờ gì về thông tin Giáo hoàng cũng tham gia gây quỹ bầu Tổng thống Mỹ nhỉ? Liệu trang Facebook chính thức Vatican Radio có bỏ qua được thông tin như thế chăng?
  5. Những trang tài khoản cá nhân mới lập, với thông tin sơ sài góp phần share những thông tin giả như đã nêu ở mục 4 rất có thể được lập ra chỉ với mục đích này. Các bạn thừa biết chúng là gì. Người dùng thật cũng có thể nhận ra chúng mà không cần bất kỳ thuật toán phứa tạp nào. Các bạn hoàn toàn có khả năng xóa sổ những tài khoản ảo này.

Tôi cảm thấy vui khi bài viết ngày 19/11 của Zuckerberg có nói Facebook muốn “nhận diện những thông tin mà người dùng sẽ gắn nhãn giả mạo ngay trước khi họ kịp làm việc này”. Nhưng, một lần nữa, tôi nghĩ Facebook cần bước lên nhận lấy trách nhiệm trực tiếp về việc để hàng loại thông tin giả, tin đồn nhảm xuất hiện tràn lan, chứ không thể đơn thuần âm thầm gắn nhãn “báo xấu” và dùng thuật toán khiến chúng ít xuất hiện trên News Feed của người dùng.

Facebook có thể tuyển mộ một biên tập viên có quan điểm trung lập cùng một đội ngũ nhỏ để làm những việc như trên. Công ty này đã loại bỏ sự can thiệp của con người trong tính năng ô tin tức Trending, sau khi có những khiếu nại của những người bảo thủ rằng những thông tin cánh hữu đã bị lọc bỏ. Nhưng việc thanh lọc những thông tin có thể xác minh là giả mạo, dù chúng đại diện cho bảo thủ hay tự do, hay bất kỳ quan điểm gì, và làm phật lòng một số người, thì đó là cái giá phải trả của một nền tảng truyền thông. Nó có thể ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của nền tảng này. Nhưng nhắc lại: đó là cái giá phải trả.

Tất cả điều này nhằm khẳng định lại quan điểm của tôi: Facebook nên hành xử như một công ty truyền thông mà thực chất nó đã trở thành, và thôi trò giả bộ chỉ là một nền tảng công nghệ đi.

Chiêu trò giả bộ để chối bỏ trách nhiệm kết thúc được rồi đấy, Facebook ạ!

Tham khảo The Verge

Video đang hot
Tuấn Hưng 'khóc không thành tiếng' khi liveshow bị hủy nửa tháng nhưng lãnh đạo Cung Quần Ngựa vẫn 'im lặng' trốn tránh

Nam ca sĩ khẳng định, đang nắm trong tay đầy đủ chứng cứ và sẵn sàng đòi lại công bằng, bằng mọi giá...

Tuấn Hưng Tuấn Hưng bị hủy liveshow

Seungri lộ bằng chứng hẹn hò một năm cùng tình trẻ 18 tuổi?

Theo đó, em út của Big Bang được cho là hẹn hò với nữ diễn viên trẻ Yoo Hye Won được gần một năm.

Seungri và Yoo Hye Won Seungri hẹn hò

HOT: Cường Đô La bất ngờ tiết lộ thời gian kết hôn cùng Đàm Thu Trang

Cường Đô La khiến đông đảo khán giả vô cùng bất ngờ khi đã ngầm hé lộ thời gian tổ chức đám cưới với Đàm...

Cường Đô La Cường Đô La - Đàm Thu Trang

Hậu ra mắt MV 'triệu views', Mr Cần Trô và Mạc Văn Khoa tung phiên bản song ca 'lầy lội'

Bản cover ca khúc "Anh có tài mà" được Xuân Nghị và Mạc Văn Khoa thể hiện với phong cách không thể lầy...

Xuân Nghị MV Anh có tài mà

Minh Tú mời 'chị đại' Asia's Next Top Model dạy catwalk chuẩn bị cho cuộc đua Miss Supranational 2018

Vừa hoàn thành vai trò host của Asia’s Next Top Model, "cây đại thụ" của làng mốt Thái Lan đã nhanh chóng...

Minh Tú Cindy Bishop

'Gạo nếp gạo tẻ': Lê Phương cùng giám đốc đẹp, trai giàu có chính thức làm lễ cưới đẹp như mơ

Hình ảnh Hương diện áo dài cưới sánh đôi cùng Tường đã khiến không ít khán giả vô cùng thích thú bởi kết...

Bé Tiểu Gạo Nếp Lê Phương

Tuyệt chiêu chụp ảnh cực ngầu, các 'thánh sống ảo' nên đọc ít nhất một lần trong đời

Với những bí quyết chụp ảnh này bạn sẽ có "bộ sưu tầm" những bức ảnh sống ảo cực chất.

bí quyết chụp ảnh tuyệt chiêu chụp ảnh