Chuyện của những người nâng niu mật ngọt cho đời

Lăn lộn hết cánh rừng này đến cánh rừng khác, sống gần như tách biệt với cộng đồng, những người thợ nuôi ong được ví như dân du mục. Như nghiệp lính, một năm được thăm nhà vài ngày nhưng không vì thế mà giảm đi tình yêu nghề trong họ. Họ cũng như những đàn ong chỉ biết say mê với công việc để cống hiến cho đời vị ngọt.

Mải mê theo cánh ong rừng

Ông trưởng xóm dừng bước dưới chân một quả đồi, đoạn nhìn về hướng chiếc lều vắt lưng chừng đồi cất tiếng gọi: “ Hiếu à, tao hỏi kỹ cả vùng này rồi. Không có nhà nào phun thuốc trừ sâu cho keo đâu, tha hồ mà thả ong nhé”. Từ trên đồi, tiếng của một thanh niên vọng xuống: “Con cảm ơn ông! Ông nói thế thì anh em chúng con yên tâm quá. Có thuốc lào Vĩnh Bảo, Hải Phòng, ông lên chơi rồi thử xem lời con nói có đúng không”. “Lên thì lên”, nói rồi ông lão thoăn thoắt vạch mấy bụi cỏ dại tiến về phía lều.

Nghề nuôi ong là thế, không nắm rõ địa bàn, lớ ngớ ong ăn mật hoa ở chỗ phun thuốc trừ sâu coi như trắng tay. Không ít chủ trại ong hôm trước hạ trại thì ngay tối hôm sau đã phải tức tốc di dời hàng trăm tổ ong đi chỗ khác cũng chỉ vì ong chết lả tả do dính phải thuốc trừ sâu.

Hình minh họa

“Thuốc lào ngon thật”, mắt ông lão lim dim tận hưởng từng làn khói thơm phức đang luẩn quẩn quanh mình. Căn lều nơi ông ngồi tuyềnh toàng đúng chất của dân du mục, vật đáng giá nhất là chiếc tivi Samsung 21 inch đặt cuối tấm phản, phía trên treo lủng lẳng mấy gói cá khô, lạc khô. Góc lều là những bao tải lớn đựng bột đậu nành, phấn hoa và chiếc nồi nhôm thành dày cộp cao ngang ngực dùng để quay mật cùng mấy bình nước sạch cỡ lớn. Sau tiếng loạt soạt của tán lá cây, chủ nhân căn lều xuất hiện, đó là một thanh niên cao, gầy, vận trên người chiếc quần cộc, anh thong thả: “Ông cứ tự nhiên nhé, con phải làm bữa chiều cho ong ăn đây. Mật hoa thiếu gì mà phải cho ăn kiểu công nghiệp. Ong mới đến chưa quen thổ nhưỡng nên ba ngày phải cho ăn một lần”.

Có lẽ sợ ông lão biết bí quyết nên Hiếu, tên chàng trai nhanh tay xúc bột đậu nành, đường và phấn hoa cà phê theo tỷ lệ nhất định rồi đổ nước vào nhào nặn thành thứ bột dẻo mịn.

Cái xóm Đồng Bai nho nhỏ thuộc huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình này cứ độ tháng 8, 9 hàng năm khi tới mùa hoa keo là người dân lại quen với cảnh các chủ trại ong hối hả cho xe chở hàng trăm thùng ong về rải khắp mấy quả đồi. Trước đó chủ trại phải làm thủ tục thuê địa điểm hạ trại để đặt ong. Hiếu cùng một cậu bạn nữa cũng người Hòa Bình chỉ là người làm thuê, còn ông chủ người Gia Lâm, Hà Nội, sau khi lo chỗ ăn ở cho thợ cũng đã về nhà cách đây ba hôm.

Ông trưởng xóm đặc biệt thích Hiếu vì cậu đi nhiều nơi, biết nhiều chuyện lại có món thuốc lào mà ông khoái khẩu. Chẳng thế mà quen nhau được dăm hôm hai bên đã ông con nghe thân thiết lắm: “Thế mày cứ mặc thế để cho ong ăn à?”, giọng ông khề khà khi thấy Hiếu mang thùng thức ăn về phía 300 thùng (tổ) ong, chia ngay ngắn thành ba dãy. “Ông yên tâm, ong không đốt được con đâu”, Hiếu đáp lại đầy tự tin. Tay nhấc chiếc ống bơ có sợi dây thép xỏ hai bên tai làm quai, Hiếu cúi xuống mấy nhánh củi khô trong ống thổi nhẹ, khói từ đó bay lên kín đặc như sương. Cứ thế, đến mỗi chuồng ong cậu lại hua qua hua lại cái lò tự chế. Ong sợ khói nên bay lảng ra chỗ khác. Mỗi thùng ong chứa được 9 vỉ mật, mỗi vỉ có khảng cách 2cm, Hiếu nhét thức ăn vào những khe nhỏ đó, nhá nhem tối công việc mới hoàn thành. Thỉnh thoảng cậu cũng bị đốt, nọc ong mật lành lắm, hệt như được tiêm thêm thuốc kháng sinh vào người chứ không nguy hiểm như nọc ong vò vẽ.

Cậu bạn người bản địa hôm nay nhà có việc nên tranh thủ về, còn Hiếu quê ở huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam, hai tuần mới về nhà một lần. Trước khi đặt chân đến Hòa Bình thì Hiếu và người bạn của mình đã từng rong ruổi ở đất Cao Bằng. Nghề này là thế, nay đây mai đó chẳng nơi nào cố định. Tháng 12 Âm lịch, khi nhà nhà chuẩn bị cho không khí Tết thì cậu lại theo những cánh ong có mặt ở Tây Nguyên rồi ăn Tết luôn trong đó. Hiếu ví mình như gã du mục, xác định sống với nghề phải biết chấp nhận cảnh vắng vẻ, hiu quạnh, vì chỉ ở những nơi như thế này ong mới có hoa để tìm mật.

Dù vất vả nhưng những người nuôi ong vẫn cần mẫn với công việc để làm nên mật ngọt cho đời. Ảnh: K.Hạnh

Bị kiện vì “không biết dạy bảo ong”

Chẳng có một trường lớp nào dạy nuôi ong, người biết trước truyền kinh nghiệm cho người đến sau. Hai năm trong nghề, Hiếu đã biết được cách thức phải xử lý ra sao khi ong chúa của một tổ bị chết hoặc cách gây dựng ong chúa từ tổ này sang tổ khác sao cho không bị ong thợ bên đó giết chết. Nếu không thường xuyên kiểm tra mà chỉ cần đàn kiến hay đàn ong lạ đến quấy là cả tổ ong đó có thể bỏ đi ngay, thiệt hại lớn lắm. Ước mơ của Hiếu là tích cóp được 70 triệu đồng để gây 20 chuồng ong riêng nhưng ước mơ khó thành vì mức lương 3 triệu đồng/ tháng cũng chỉ đủ sống, chẳng dư dả gì.

Cũng như Hiếu, anh Nguyễn Viết Thành, quê ở huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang gần như cả năm cùng đàn ong lăn lộn hết tỉnh này đến tỉnh khác. Anh làm phép nhẩm tính để khách hiểu cái nghề du mục của mình cơ cực thế nào: “Đầu tháng 12 hàng năm là tôi phải di chuyển đàn ong vào tỉnh Bình Phước đón hoa điều, tháng 2 lên tỉnh Gia Lai hưởng hoa cà phê, tháng 3 quay về tỉnh Bắc Giang đón vụ hoa vải, sau đó chuyển về đón hoa nhãn tại tỉnh Hưng Yên. Tháng 7 chuyển ong lên tỉnh Sơn La đón vụ hoa càng cua, tháng 10, 11 về tỉnh Hà Giang có hoa bạc hà. Việc di chuyển ong phải làm trong đêm vì thời gian này đàn ong về tổ ngủ, không bị phân tán đàn và bị chết do thay đổi khí hậu đột ngột”.

Anh Thành nhớ mãi cái đận tháng 7-2013 khi đưa 300 thùng ong từ miền Nam ra xã Xuân Lộc, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên Huế. Hoa ít, đàn ong hai mươi ngày mới cho mật. Mỗi ngày, chủ trại tốn tiền triệu mua bột đậu nành, đường để tẩm bổ cho ong, coi như chịu thua lỗ. Nhưng đó chưa phải là tất cả, lần đầu tiên trong 15 năm làm nghề nuôi ong lấy mật, anh Thành và nhiều người nuôi ong khác bị dân kiện. Vì ong phá hoại mùa màng: “Tôi giải thích rằng con ong giúp lúa thụ phấn, năng suất cao hơn. Nói miệng không tin, tôi lên mạng in báo về cho dân đọc. Nhưng họ chẳng chịu hiểu mà cứ kiên quyết kiện”, anh Thành nhớ lại. Lần ấy, Cục Trồng trọt của Bộ NN&PTNT đánh văn bản trả lời, ong là loài vật không gây hại. Các xã đồng thời vào cuộc khảo sát diện tích lúa dân tố bị ong phá hoại, kết quả là những thửa ruộng không có ong bâu bị mất mùa và ngược lại. Nhờ vậy mà nay chuyện dân kiện con ong đã dịu.

Chuyện bị “Chí phèo” bản địa bắt nạt đa số người nuôi ong đều gặp phải. Anh Thành kể: “Lần ấy đặt đàn ong ở xã Truông Mít, huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh, hai thanh niên trong xã đi làm tắt qua đồi nơi đặt đàn ong rồi bị đốt. Lập tức, họ chạy về gọi bạn bè, người thân tới vây chủ trại. Tôi may chạy thoát rồi tìm gặp mấy anh CA xã nhờ can thiệp. Sau trận ấy phải đền bốn chai mật cho hai thanh niên gọi là phí 'không biết dạy bảo ong'".

Hình minh họa

Còn Hiếu cũng gặp cảnh dở khóc dở cười khi trại ong đặt sát một gia đình có cô con gái đang tuổi kén chồng. Thấy cậu thỉnh thoảng xuống đó xin nước sạch, mấy trai làng tìm đến tận nơi hỏi tội sao dám qua mặt các anh để tâm con gái làng này. Chỉ đến khi cậu hứa sẽ không bao giờ qua đó xin nước nữa họ mới cho qua.

Dù vất vả nhưng khi đã gắn bó với nghiệp nuôi ong thì rất khó dứt ra được. Ong say mật ở mỗi vùng đất, cánh rừng, còn người say ong, say cuộc sống du mục đi nhiều biết nhiều. Tháng này còn vui với điệu xòe hoa của núi rừng Tây Bắc thì vài tháng sau đã chìm đắm trong không khí của lễ hội cà phê nơi vùng đất phía Nam. Họ- những người du mục cũng như những bầy ong cần mẫn với công việc để làm nên mật ngọt cho đời.

Video đang hot
H'Hen Niê liệu có giữ vững phong độ trong bảng xếp hạng cuối cùng của Missosology trước chung kết

Chuyên trang sắc đẹp uy tín Missosology vừa công bố BXH cuối cùng tại Miss Universe 2018 gây chú ý.

HHen nie h hen niê thi hoa hậu hoàn...

HLV Park Hang-seo: 'Chúng tôi sẽ đoạt cúp để thỏa lòng người hâm mộ Việt Nam'

Phát biểu tại họp báo trước trận chung kết lượt về gặp Malaysia tối 15-12, HLV Park Hang-seo cho biết ông...

AFF CUP 2018 Đội tuyển Việt Nam

Hồng Duy sẽ thay thế Văn Hậu trong trận chung kết lượt về?

Không thể phủ nhận vai trò của Đoàn Văn Hậu trong đội hình ĐT Việt Nam nhưng sự thiếu kiềm chế khiến cầu...

AFF CUP 2018 AFF Suzuki Cup

'Thiên vương' Lưu Đức Hoa bị tố lừa gạt

Hiện tại, phía Lưu Đức Hoa vẫn chưa lên tiếng đáp lại vụ việc này.

Lưu Đức Hoa Lưu Đức Hoa bị tố lừa gạt

HLV Malaysia nhắc học trò kiềm chế nếu bị cầu thủ Việt Nam khiêu khích

Ông Tan Cheng Hoe dành lời khen cho đội trưởng Mohamad Zaquan Adha vì kiểm soát tốt hành vi ở trận chung...

đội tuyển Malaysia đội tuyển Malaysia đến...

Fan Việt hét to nhất AFF Cup

Âm thanh các CĐV áo đỏ tạo ra có âm lượng 121,7 decibel, sau khi Quang Hải sút tung lưới Philippines. Số...

Đội tuyển Việt Nam AFF CUP 2018

'Sốc toàn tập' với mức vé chợ đen xem chung kết AFF Cup 2018

Đội tuyển Việt Nam có cơ hội nâng cao cúp vô địch AFF Cup sau 10 năm chờ đợi. Và chỉ chờ có thế, "phe vé"...

Đội tuyển Việt Nam AFF CUP 2018

H'Hen Niê tiếp tục 'chặt chém' hội chị em với màn 'hất váy thần sầu'

Đại diện Việt Nam chính là thí sinh duy nhất tung váy 360 độ khiến khán đài "dậy sóng".

HHen nie h hen niê thi hoa hậu hoàn...