Cây nêu ngày Tết - nét đẹp văn hóa tín ngưỡng người Việt bắt nguồn từ đâu?

Từ lâu, cứ mỗi dịp Tết đến, người Việt Nam thường dựng cây nêu và coi đây là biểu tượng thiêng liêng, tránh những xui xẻo, mang lại may mắn cho năm mới.

Trong phong tục tín ngưỡng lâu đời của người Việt cây nêu là một thân cây được trồng trước sân nhà mỗi dịp tết Nguyên Đán, trên ngọn cây đeo một vòng tròn nhỏ và treo nhiều vật dụng có tính chất biểu tượng tùy theo địa phương, phong tục, dân tộc.

Không chỉ có người kinh, cây nêu là phong tục của hầu hết các dân tộc

Cây nêu ngày Tết còn mang triết lý âm dương, được biết qua hai chữ Càn (Trời) và Khôn (Đất) nằm trong hình ảnh cái nón và cây gậy của Chử Đồng Tử và Tiên Dung. Nó bao hàm sự thống nhất và tương trợ giữa Âm và Dương hay sự không tách rời giữa Động và Tĩnh…

Cây nêu thường là cây tre dài khoảng 5 - 6 mét, được dựng trước sân nhà. Người kinh dựng nêu vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, là ngày Táo Quân lên chầu Trời. Người Mường trồng cây nêu vào ngày 28/12 âm lịch, người Hmông dựng cây nêu trong lễ hội Gầu tào (cầu phúc hoặc cầu mệnh) tổ chức từ ngày 3 đến ngày 5 tháng giêng âm lịch. Ngày dựng cây nêu gọi là lên nêu, ngày 7/1 âm lịch là ngày hạ nêu.

Cây nêu độc đáo của người dân tộc Cơtu - Quảng Nam

Trên ngọn nêu có buộc nhiều thứ (tùy từng địa phương) như cái túi nhỏ đựng trầu cau và ống sáo, những miếng kim loại lớn nhỏ.

Khi có giỏ thổi chúng chạm vào nhau và phát ra tiếng leng keng như tiếng phong linh, rất vui tai. Người ta tin rằng những vật treo ở cây nêu, cộng thêm những tiếng động của những khánh đất, là để báo hiệu cho ma quỷ biết rằng nơi đây là nhà có chủ, không được tới quấy nhiễu…

Vào buổi tối, người ta treo một chiếc đèn lồng ở cây nêu để Tổ tiên biết đường về nhà ăn Tết với con cháu. Vào đêm trừ tịch còn cho đốt pháo ở cây nêu để mừng năm mới tới, xua đuổi ma quỷ hoặc những điều không maỵ.

Mỗi vùng miền, dân tộc lại có 1 cách trang trí cây nêu khác nhau

Trong phong tục dân gian Việt Nam thông thường cứ xem ngay đến 23 tháng chạp thì dựng nêu bởi đây là ngày Táo quân về trời từ ngày này cho tới đêm giao thừa vắng mặt Táo quân, ma quỷ thường nhân cơ hội này lẻn vào nhà quấy nhiễu, nên phải trồng cây nêu để trừ tà.

Cây nêu có tác dụng trừ tà trong những ngày ông Công, ông Táo vắng mặt

Trong các lễ hội, cây nêu là tiêu điểm tập trung, cố kết tâm thức cộng đồng. Khi cây nêu được dựng lên, tất cả mọi hoạt động khác đều dừng lại, tạo nên thế cân bình tuyệt đối trong sự vận hành giữa năm cũ và năm mới. Con người yên tâm vui chơi, cả cộng đồng sinh hoạt vui vẻ, quên đi những ưu phiền của năm cũ.

SỰ TÍCH VỀ PHONG TỤC DỰNG CÂY NÊU TRONG DÂN GIAN VIỆT NAM

Sự tích phong tục dựng cây nêu trong dân gian Việt Nam được truyền lại rằng: “Ngày xưa Quỷ chiếm toàn bộ đất nước, Người chỉ làm thuê, và nộp phần lớn lúa thu hoạch cho Quỷ. Quỷ ngày càng bóc lột Người quá tay, và cuối cùng Quỷ tự cho mình hưởng quyền "ăn ngọn cho gốc". Người chỉ được hưởng rạ, tuyệt đường sinh nhai nên cầu cứu Đức Phật giúp đỡ. Phật bảo Người đừng trồng lúa mà trồng khoai lang. Mùa thu hoạch ấy, Người được hưởng không biết bao nhiêu củ khoai, còn Quỷ chỉ hưởng lá và dây khoai, đúng theo phương thức 'ăn ngọn cho gốc'.

Sang mùa khác, Quỷ lại chuyển qua phương thức "ăn gốc cho ngọn". Phật bảo Người lại chuyển sang trồng lúa. Kết quả Quỷ lại hỏng ăn. Quỷ tức lộn ruột nên mùa sau chúng nó tuyên bố "ăn cả gốc lẫn ngọn". Phật trao cho Người giống cây ngô (bắp) để gieo khắp nơi. Quỷ lại không được gì, còn Người thì thu hoạch cơ man là trái ngô. Cuối cùng Quỷ nhất định bắt Người phải trả lại tất cả ruộng đất không cho làm rẽ nữa.

Phật bàn với Người điều đình với Quỷ, xin miếng đất bằng bóng chiếc áo cà sa treo trên ngọn cây tre. Quỷ thấy không thiệt hại gì nên đồng ý. Khi đó Phật dùng phép thuật để bóng chiếc áo cà sa đó che phủ toàn bộ đất đai khiến Quỷ mất đất phải chạy ra biển Đông.

Do mất đất sống nên Quỷ huy động quân vào cướp lại. Trận đánh này bên Quỷ bị thua sau khi bị bên Người tấn công bằng máu chó, lá dứa, tỏi, vôi bột... và Quỷ lại bị Phật đày ra biển Đông. Trước khi đi, Quỷ xin Phật thương tình cho phép một năm được vài ba ngày vào đất liền viếng thăm phần mộ của tổ tiên cha ông. Phật thương hại nên hứa cho.

Do đó, hàng năm, theo phong tuc cứ vào dịp Tết Nguyên đán là những ngày Quỷ vào thăm đất liền thì người ta theo tục cũ trồng cây nêu để Quỷ không bén mảng đến chỗ Người cư ngụ. Trên nêu có treo khánh đất, có tiếng động phát ra khi gió rung để nhắc nhở bọn Quỷ nghe mà tránh. Trên ngọn cây nêu còn buộc một bó lá dứa hoặc cành đa mỏ hái để cho Quỷ sợ. Ngoài ra, người ta còn vẽ hình cung tên hướng mũi nhọn về phía đông và rắc vôi bột xuống đất trước cửa ra vào trong những ngày Tết để cấm cửa Quỷ”.

Những điều nên biết khi thả cá Chép ngày 23 tháng Chạp

http://thegioitre.vn/tin-tuc/xa-hoi/cay-neu-ngay-tet-net-dep-van-hoa-tin-nguong-nguoi-viet-bat-nguon-tu-dau-43916.html

Video đang hot
Dàn sao Hàn đổ bộ sân bay Tân Sơn Nhất: "Lee Hyori thế hệ mới" gặp sự cố mất đồ, Super Junior gây náo loạn

"Lee Hyori thế hệ mới" Chungha và Super Junior đã có mặt tại sân bay TP.HCM vào trưa nay để chuẩn bị cho...

Kim Chungha Super Junior

Hà Nội ngập trong sương bụi mù mịt bao phủ tầm nhìn: Tình trạng ô nhiễm không khí đáng báo động!

Nhiều ngày qua, chất lượng không khí tại Hà Nội đang vào mức đáng báo động, thấp nhất: 102, cao nhất: 197....

Ô nhiễm ô nhiễm không khí

Sau phán quyết phân chia tỷ lệ 6/4, bà Lê Hoàng Diệp Thảo tức giận ra về: "Quá bất công với 5 mẹ con chúng tôi!"

Sau những tranh luận căng thẳng về số tiền chung lên đến 2100 tỷ đồng, HĐXX đã công nhận thuận tình ly...

tin nóng xã hội ly hôn vợ chồng vua cà...

Bản đồ trai đẹp mới toanh của U23 có khả năng cướp tim fangirl trong 1 nốt nhạc

Trong dàn cầu thủ U23 Việt Nam lần này, fangirl đã nhanh chóng soi ra được vài gương mặt điển trai nổi...

cầu thủ cầu thủ đẹp trai

Nhã Phương chính thức tái xuất showbiz với thân hình mảnh mai sau tin đồn đã sinh con gái

Nhã Phương gây bất ngờ với vẻ ngoài xinh đẹp cùng hình thể thon gọn trong lần đầu "tái xuất" showbiz sau...

Nhã Phương nhã phương sinh con

Học trò bị phạm lỗi thô bạo, HLV Park Hang-seo lao ra phản ứng cực gắt với trọng tài

Chứng kiến học trò của mình bị phạm lỗi thô bạo trong trận đấu với U23 Thái Lan tối 26/3, HLV Park Hang-seo...

U23 Châu Á trực tiếp bóng đá

CĐV hò reo khi Đức Chinh lập siêu phẩm giúp U23 Việt Nam dẫn trước 1 - 0

Ngay từ sớm, rất động CĐV Hải Phòng mang theo pháo sáng có mặt bên ngoài SVĐ Mỹ Đình để khuấy động không...

tin nóng xã hội u23 việt nam vs u23 thái...

Chuyện nhà giàu: Con gái mang thai sinh đôi, vợ "trùm sòng bài Macau" thưởng nóng con rể Harvard biệt thự 1.500 tỷ đồng

Tiểu thư nhà vua sòng bạc Macau Hà Hồng Sân là Hà Siêu Duyên được truyền thông kháo nhau đang mang thai...

Hà Hồng Sân Thomas Xin

Tối nay Facebook tung tính năng "hẹn hò" tại Việt Nam, bạn đã sẵn sàng dùng thử?

Tính năng "Gặp gỡ bạn mới" được Facebook tung ra hôm nay có thể được dùng như một công cụ hẹn hò mới tại...

facebook hẹn hò facebook