gô Phương Lan đến với cuộc phỏng vấn sau khi rời khỏi trường quay chương trình “Quốc gia khởi nghiệp”. Từ ngoại hình cho tới tâm thế bước vào cuộc phỏng vấn đều rất chuyên nghiệp, nếu không muốn nói là có phần “già dặn”, nhưng những chia sẻ cởi mởi, thẳng thắn, lâu lâu kèm theo nụ cười thân thiện, cô đã xóa tan mọi khoảnh khắc tưởng như khó gần của một “nhà ngoại giao” có kiến thức và hiểu biết đáng nể.

Sau 10 năm đăng quang, chiếc vương miện có ảnh hưởng như thế nào đến đời sống của chị?

Lúc đi thi, mình còn rất trẻ, chưa biết gì về các cuộc thi sắc đẹp, hay cuộc sống ở Việt Nam ra sao vì sống ở nước ngoài lâu năm. Suy nghĩ đơn giản là đi thi sẽ được kết bạn, học hỏi được nhiều điều về quê hương mình và được đi chơi.

Thường thì cuộc thi này sẽ kéo dài trong 1-2 tuần, với rất nhiều trải nghiệm như đi làm từ thiện, giao lưu với cộng đồng ở những nơi mình chưa từng được đến, được tham gia các hoạt động quay phim chụp ảnh... Đó là những trải nghiệm rất hấp dẫn đối với một cô gái vừa tròn 20 tuổi.

Sau một tuần được đi từ thiện trải dài từ miền Bắc vào miền Trung và một số khu vực miền Nam thì thấy được vương miện cũng kèm theo trọng trách đối với cộng đồng, xã hội. Tự nhiên cảm thấy phải lớn lên, trưởng thành nhanh hơn để đảm nhận vị trí, và làm người của công chúng. Bởi tất cả những gì đang làm và nói ra sẽ có ảnh hưởng nhất định, nhất là đối với các bạn trẻ.

Qua 10 năm rồi, vương miện cũng nhẹ nhàng hơn rất nhiều vì mình không xuất hiện thường xuyên tại các phương tiện truyền thông, báo chí. Tuy nhiên, vẫn có những bạn bè, đồng nghiệp và công chúng quan tâm dõi theo đời sống hàng ngày của mình qua các kênh mạng xã hội, và lúc đó mình vẫn cần để ý tới lời lẽ, thông điệp mình đưa ra có thật sự tích cực hay không.

Mình nghĩ chặng đường 10 năm đã dạy mình rất nhiều, nhìn nhận các vấn đề từ nhiều khía cạnh, và luôn tìm cái tốt, cái đẹp nhất trong mọi thứ để chia sẻ với những người quan tâm.

Nhưng gia đình chắc cũng sẽ “bị ảnh hưởng” ít nhiều đúng không?

Ban đầu mình không nghĩ nó sẽ tác động nhiều đến như thế, không nghĩ là đi đâu, làm gì cũng có báo chí dõi theo, hoặc người khác để ý tới, không chỉ đối với bản thân mình mà còn những người thân trong gia đình.

Cuộc sống ngoài những cái mình muốn chia sẻ thì cũng có khoảnh khắc riêng muốn giữ, nhưng ranh giới của riêng tư và công chúng thì rất mong manh.

Cho nên, nhiều khi để có thể trở lại thành một người bình thường mình chọn ra nước ngoài. Không phải bao giờ cũng vậy, nhưng khi đi ăn ở ngoài, người ta xin chụp ảnh, hay khi họ chụp lén thì mình bị mất đi sự tự nhiên, trong khi mình mong muốn sống phải vô tư, sống thật.

Cuộc sống của chị thấy mọi thứ hoàn hảo quá, một người có nhiều thuận lợi sẽ nhìn cuộc sống xung quanh sẽ như thế nào?

Những gì mọi người biết là những thứ mình muốn chia sẻ, là những gì tích cực, vui vẻ, hạnh phúc, vì chẳng ai muốn biết những điều khó khăn hay tiêu cực cả. Còn trong cuộc sống không thể nào tránh khỏi khó khăn, rủi ro, thách thức và những chuyện buồn, ai cũng như vậy. Nhưng cách lựa chọn chia sẻ thì là “quyền” của mình.

Mình không phủ nhận, rất may mắn có gia đình yêu thương và tạo điều kiện phát triển thuận lợi, hay như có được danh hiệu cũng đã mở ra nhiều cánh cửa, cơ hội và những thuận lợi đã giúp đỡ mình rất nhiều trong cuộc sống.

Tức là trông vậy thôi chứ làm gì có cái gì hoàn hảo?

Khi học đại học, mình có đọc được một cuốn sách mang tên Điều bí mật (The Secret, Rhonda Byrne). Cuốn sách đó nói đến “Quy luật hấp dẫn”, có nghĩa khi mình nghĩ đến những điều tích cực, thực sự tin vào những mong muốn có thể trở thành sự thật thì những thứ đó sẽ đến với mình. Sau khi đọc xong, mình nghĩ tại sao bây giờ mình không học theo cách đó, tại sao cứ phải bi quan, lo lắng?

Hay khi đọc sách của thiền sư Thích Nhất Hạnh, Thầy có viết:

Mình rất tâm đắc với cách nhìn nhận cuộc sống như vậy, cho nên đã cố gắng áp dụng. Tất nhiên không thể tránh khỏi những tai nạn, chuyện không hay, như khi mình chia sẻ về chuyện sảy thai cách đây không lâu.

Sau một thời gian đau khổ và dằn vặt, mình mới quyết định chia sẻ chuyện này, vì biết đâu ai đó cùng cảnh ngộ đọc được sẽ dịu đi nỗi đau của họ được phần nào. Từ giây phút có thể biến câu chuyện buồn thành cách có thể giúp đỡ người khác, mình cảm thấy như vết thương cũng dần được hàn gắn.

Với mọi chuyện buồn trong cuộc sống, mình đều cố gắng tìm giải pháp và nghĩ theo cách đó nên mình thấy hài lòng với những gì mình có.

Người ta dễ dàng tin một người trải qua nhiều thăng trầm truyền cảm hứng cho người khác hơn là một người có cuộc sống quá êm đềm, chị nghĩ sao về nhận định này?

Đối với mình, tất cả những người mà mình gặp đều có thể dạy cho mình điều gì đó, cái chính mình có muốn tiếp thu hay không thôi. Nếu phải chờ để gặp một người có nhiều dằn vặt hay từng trải mới lắng nghe lời khuyên, thì mình sẽ lỡ rất nhiều cơ hội để học hỏi những điều thú vị.

Ngoài ra, có những người bên ngoài nhìn thấy cuộc sống họ rất êm dịu, nhưng có thể họ từng có rất nhiều hoài bão, đã trải qua những sóng gió, nhưng thay vì phơi bày, họ chọn cách đối diện với cuộc sống một cách bình thản, nên chúng ta không biết được.

Nên lắng nghe một cách sâu sắc những thông điệp mà người ta muốn kể cho mình thay vì đánh giá người này có đủ tầm để cho mình học hỏi ở họ hay không. Khi mình mang tinh thần học hỏi, muốn cầu tiến, thì mình sẽ đến với câu chuyện đó bằng trái tim rộng mở hơn, chỉ như thế mình mới thực sự học hỏi được từ cuộc sống xung quanh.

Chị là điển hình về quyết tâm xây dựng một xã hội tích cực đấy, chị biết không?

Mình nghĩ thế hệ trẻ từ 8x trở đi chúng ta có rất nhiều cơ hội để vươn lên từ Internet, được đi du lịch nhiều nơi trên thế giới thì tự nhiên chúng ta nhìn thấy những vấn đề trong xã hội xung quanh nó không thực sự đến nỗi bi quan như vậy. Đi đâu cũng sẽ nhìn thấy điều tốt hoặc chưa tốt.

Khi các bạn mở mang kiến thức và thấy được thế giới và cuộc sống nó to lớn, đa dạng hơn rất nhiều những thứ mình thấy hàng ngày, cũng như mình chỉ là một phần nhỏ bé trong đó thôi thì các bạn sẽ cảm nhận được tầm quan trọng của cuộc sống. Hay ở đâu ta cũng nhìn thấy được hy vọng.

Mình có suy nghĩ đơn giản, khi sống tích cực chúng ta sẽ hạnh phúc hơn. Có câu: “Người thành công luôn tìm thấy cơ hội trong khó khăn, thách thức, còn người thất bại luôn nhìn thấy những điều bi quan trong cơ hội”. Mình muốn mình là con người như thế nào, là người luôn luôn tìm cách giải quyết vấn đề hay là người nhìn thấy gì cũng nản chí? Bạn sẽ tự trả lời được đúng không!

Còn tiền bạc và sự thành công, chắc chị sẽ có tiêu chí gì đó chứ?

Tiền bạc quan trọng để tồn tại, nhưng đó chỉ là công cụ, chứ không phải cái đích đến. Mình rất tâm đắc với câu nói của nhà triết học thời Hy lạp cổ Aristotle: Mục đích của cuộc sống là theo đuổi niềm hạnh phúc. Mỗi người sẽ có cái nhìn nhận riêng về điều gì làm cho họ hạnh phúc. Nếu tiền bạc, những chuyến đi du lịch, hoặc địa vị, món đồ xa xỉ... là mục đích của mình thì mình nên theo đuổi.

Còn với cá nhân mình, cái vui nhất là có đóng góp gì đó cho xã hội, nhưng đồng thời vẫn dành thời gian và tâm trí làm cho gia đình, bạn bè, bản thân vui thì đó mới là mục tiêu trong cuộc sống của mình.

Biết hưởng thụ, sở hữu những vật chất nhất định thì mới là hạnh phúc cũng là quan điểm nên tôn trọng đúng không?

Mình tôn trọng lựa chọn của các bạn, nếu những điều đó làm cho các bạn hạnh phúc, thì tại sao không theo đuổi. Chúng ta đang sống trong thời bình, khi mọi thứ đều có sẵn và tiền không quá khó kiếm, chứ không phải như bố mẹ mình “thuở hàn vi” khi cái ăn còn khó, chứ đừng nói đến vật chất.

Tuy nhiên mình nghĩ mọi thứ vật chất cũng chỉ là tạm thời thôi. Gần đây mình đang cố gắng tìm hiểu và sống theo cách sống tối giản, có nghĩa càng ít vật chất càng tốt và xung quanh chỉ có những gì cần thiết nhất cho cuộc sống hàng ngày thôi.

Có nhiều đồ thừa vừa tốn chỗ vừa tốn tâm trí phải nghĩ về nó. Ví dụ như khi chúng ta có quá nhiều quần áo trong tủ nhưng sáng nào cũng mất thời gian lựa chọn. Còn Những như Steve Jobs hay Mark Zuckerberg thì lại chỉ có đúng 1 kiểu áo và quần, không mất chút thời gian hay tâm trí phải suy nghĩ sẽ mặc gì, người khác sẽ nghĩ gì về mình …

Không chỉ riêng vật chất mà đối với các mối quan hệ cũng vậy, thay vì nghĩ làm cách nào để có 100 người bạn thì mình hãy cố gắng làm sao mà 10 người bạn xung quanh mình vô cùng tôn trọng, quý mến mình, và bản thân mình cũng cảm thấy hạnh phúc khi có họ trong cuộc sống thì điều đó trọn vẹn hơn.

Vì vậy nên con đường sự nghiệp của chị cũng “khác người” nhỉ, chọn những chương trình mang tính khô khan, vĩ mô như Quốc gia khởi nghiệp, hay các dự án giáo dục dù thừa thông minh để biết những chương trình giải trí sẽ dễ dàng đến với số đông?

Đơn giản do mục đích; và đích đến của mình không phải để đánh bóng tên tuổi hay khẳng định bất kỳ điều gì với ai khác ngoài bản thân. Mong muốn của mình là chinh phục những thử thách trong cuộc sống, và tích lũy kiến thức trong quá trình đi.

Nghĩa là những gì mình làm được và thành công rồi thì mình mong muốn tiếp tục thử sức với những việc khác chứ không muốn dậm chân tại chỗ làm đi làm lại một công việc và mãn nguyện với bản thân.

Với chương trình Quốc gia khởi nghiệp, khách mời của Chương trình là những người rất thành công và đã có rất nhiều trải nghiệm trong cuộc sống. Những bài học họ rút ra để chia sẻ với mình và khán giả đều là những bài học để đời. Từ những người như thế mình đã học hỏi được rất nhiều. Mình tự đặt ra mục tiêu nghiên cứu kỹ lưỡng và tự học về mọi khía cạnh của cuộc sống, kinh tế, chính trị để có thể đối thoại với họ. Qua đó thì mình học được rất nhiều về quê hương- vì từ bé mình không được học chương trình giáo dục Việt Nam nên còn có nhiều lỗ hổng kiến thức, nên đây là cơ hội để mình lấp những lỗ hổng đó.

Nói đến giáo dục thì đây là lĩnh vực chị quan tâm và đầu tư nên chị có thể chia sẻ suy nghĩ của mình về nền giáo dục của Việt Nam. Chúng ta cần làm gì để cải thiện nó?

Mình nghĩ học sinh tới sinh viên cần có thêm sự tự chủ về con đường học hành của mình. Công nghệ và các phát minh khoa học ngày càng phát triển nhanh, những gì học trong trường hôm nay thì ngày mai đã trở thành lỗi thời. Quan trọng cần biết cách học sao cho khoa học, và có những kiến thức, kỹ năng cơ bản để có thể tiếp thu những thay đổi trong môi trường, cuộc sống xung quanh. Có những Chương trình giáo dục cho phép học sinh đưa máy tính vào trong phòng thi để Google ra những chi tiết, thay vì phải học thuộc lòng. Họ cho rằng kỹ năng tìm kiếm thông tin quan trọng hơn là kiến thức học thuộc lòng.

Còn hành trang cho những chuyến đi, điều mà các bạn trẻ bây giờ rất thiếu. Một “công dân toàn cầu” như chị, hãy nói điều gì đó cần làm nhất định phải làm để đi rồi trở về được hiệu quả?

Mình nghĩ đầu tiên là ngoại ngữ, nó quan trọng vô cùng. Trước khi bạn đi đến một nước nào đó mà bạn nói được một số câu của địa phương sẽ giúp các bạn rất nhiều.

Thứ 2 là tinh thần học hỏi, trái tim cởi mở, để nhìn nhận mọi thứ với góc nhìn khác. Nhiều người có thói quen nhìn thấy cái gì là muốn đánh giá rất nhanh, nhưng nếu cứ bảo thủ, coi cái gì mình nghĩ cũng là đúng thì sẽ mất đi những cơ hội để trưởng thành cách toàn diện hơn.

Thứ 3 là kỹ năng tiếp thu nhanh, và nghiên cứu. Đi đâu cũng nên có một sự chuẩn bị nhất định trước nếu không sẽ có những tình huống nguy hiểm tự đặt mình vào khi chưa hiểu địa điểm và văn hóa mới. Nếu biết trước về nơi mình sắp đến thì sẽ tránh khỏi một số rủi ro. Ngoài ra kiến thức địa phương còn cho mình cơ hội khám phá một cách sâu sắc hơn và có trải nghiệm trọn vẹn hơn.

Chị có cơ hội đi khắp nơi trên thế giới, được gặp rất nhiều người tại sao chị lại chọn kết hôn sớm như thế? Trong khi không kết hôn thì hai người vẫn có thể ở bên nhau bằng tình yêu?

Mình kết hôn năm 26 tuổi, nhiều người bảo như thế đã quá muộn rồi, sợ ế chồng hay chuyện sinh nở... rất nhiều vấn đề. Bản thân mình cũng cảm thấy mình kết hôn sớm. Như bạn nói nếu không kết hôn thì vẫn có thể tồn tại trong mối quan hệ được tuy nhiên mình nghĩ tình yêu đến với mình và khi mình gặp được người mình muốn dành cuộc đời của mình cho người đó thì mình sẽ biết nó không bao giờ là quá sớm hay quá muộn.

Và đời sống hôn nhân quả là tuyệt vời đúng không?

Mình cảm thấy rất hài lòng với quyết định kết hôn. Từ ngày đầu gặp nhau hai người luôn có nhiều điều để chia sẻ với nhau mà không bao giờ có phút giây nào ngồi nhìn nhau một cách miễn cưỡng không biết nói gì. Quan điểm đơn giản của mình về hôn nhân và tình yêu là như vậy, đó là người mình muốn chia sẻ tất cả mọi thứ.

Một số người quan niệm về người phụ nữ hiện đại, rằng không cần quá giỏi về nữ công gia chánh, thậm chí là không phải biết nấu ăn. Chị có biết nấu ăn không?

Hoàn toàn đồng ý, mình biết nấu một số món mình thích thôi. Tại sao lại quan niệm người phụ nữ phải là người duy nhất trong gia đình vào bếp; trong khi công đoạn chuẩn bị, nấu nướng khi chia sẻ với chồng, hay những đứa con, hay bạn bè... là một hoạt động rất thú vị? Bây giờ xã hội thay đổi nhiều, với cuộc sống hiện tại nó sẽ có những tiêu chí khác với ngày xưa.

Bài viết: Hà Hải Ngọc

Thiết kế: Duy Phương