Trong cơn bão lụa Made in China nhập về biến thành thương hiệu Việt, chúng tôi đã đến làng Vạn Phúc - nơi có hơn 1.000 năm sản xuất lụa tơ tằm thủ công để ghi lại quá trình làm việc của những người thợ cần mẫn.

Những ngày này, các cửa hàng kinh doanh, trưng bày giới thiệu lụa tơ tằm Vạn Phúc (Hà Đông, Hà Nội) tấp nập hơn. Với 1200 năm truyền thống, thương hiệu lụa tơ tằm Vạn Phúc đã nổi tiếng khắp cả nước, được nhiều người ưa chuộng. Tuy nhiên do quá trình thương mại hóa, Vạn Phúc chỉ còn 165 hộ gia đình kinh doanh sản phẩm của địa phương.

Cận cảnh quá trình sản xuất chuẩn lụa Vạn Phúc - làng lụa nổi tiếng Việt Nam

Theo những người thợ tay nghề cao, để làm ra một tấm vải lụa cần phải trải qua nhiều công đoạn, trong đó 2 phần chính là dệt và nhuộm. Bà Nguyễn Thị Kim Thu (nhà ba đời làm dệt lụa ở Vạn Phúc) đang tiến hành công việc quen thuộc: đưa tơ lên máy đánh ống sợi. Bà cho biết, phải bỏ tơ theo từng ống nhỏ để loại bỏ những điểm lỗi nhằm đảm bảo chất lượng lụa tốt nhất.
Công đoạn quay tơ cần hết sức cẩn trọng, người thợ phải để ý liên tục tránh cho sợi tơ bị đứt. Nguồn cung cấp tơ tằm chính cho Vạn Phúc là từ Bảo Lộc (Lâm Đồng). Tuy nhiên, Bảo Lộc khá xa, vận chuyển tằm khó khăn. Vì thế, một số hộ nhập tằm từ Thường Tín (Hà Nội) và Thái Bình.

Sợi tơ tằm được cuốn vào những con suốt hình dáng như lõi ống chỉ, xếp thành hàng ngang rồi cho chạy vào guồng tơ tròn bằng gỗ. Bà Thư chia sẻ: ''Dệt vải truyền thống thì máy móc hay bị hỏng. Không như dệt máy, làm thủ công này nếu có hỏng, lỗi gì thì mình phải tự xử lí hết".
Dù thủ công nhưng việc dệt lụa vẫn có sự cải tiến về kỹ thuật. Ngày trước, người thợ phải quay tơ bằng tay rất mất thời gian. Giờ đây, công đoạn này được rút ngắn bằng guồng máy đơn giản, làm nhanh hơn nhiều.
Trong quá trình quay tơ, người thợ phải để ý liên tục và nối tơ ngay khi bị đứt.
Công đoạn dệt là quan trọng nhất. Thợ phải túc trực 24/24 để sợi tơ bị đứt thì nối lại kịp thời, tránh để tấm lụa bị lỗi.
Để có được thành phẩm mềm mại, óng mượt, nhẹ nhàng, sau khi dệt xong, lụa phải được mang đi nấu tẩy. Người thợ dùng chất tẩy rửa loại bỏ tạp chất bởi trong tơ tằm có 25% thành phần không cần thiết.
Lụa nhuộm xong được để ráo nước, gấp lại gọn gàng rồi đem sấy. Trước kia, nếu thời tiết thuận lợi có nhiều không gian thì lụa được nhuộm xong sẽ mang ra phơi nắng.

Lụa sấy xong sẽ lên màu đúng như lúc nhuộm. Các cây lụa sau đó sẽ được trưng bày hoặc giao cho các đại lý.
Lụa Vạn Phúc ngoài làm nguyên liệu may quần áo còn được dùng để làm khăn. ''Khác với lụa Trung Quốc, lụa tơ tằm Vạn Phúc được dệt bằng hoa văn họa tiết đơn giản, mang nét truyền thống từ lâu đời và làm thương hiệu vào 2 mép bia là cách phân biệt trực quan nhất. Lụa Trung Quốc thì thường họa tiết hoa văn được in và cầu kì hơn'', anh Phạm Khắc Hiếu, thợ dệt có hơn 30 năm kinh nghiệm ở Vạn Phúc cho hay về cách phân biệt lụa xịn chuẩn Vạn Phúc và hàng Trung Quốc.
Do số lượng lụa tơ tằm tràn vào Vạn Phúc bị giả mạo, Trung tâm kinh doanh Lụa Vạn Phúc ra đời. Đây là không gian giới thiệu quảng bá và kinh doanh sản phẩm lụa truyền thống chất lượng cao tới du khách trong và ngoài nước. Trong trung tâm có 20 hộ kinh doanh các sản phẩm lụa Vạn Phúc ''chuẩn'' truyền thống 100%.
Ngoài khách hàng truyền thống, khách du lịch từ mọi nơi đổ về Hà Nội cũng đều ghé qua Vạn Phúc, chọn cho mình một bộ đồ hay một tấm lụa như ý. "Hiện nay, hàng Trung Quốc đang tràn lan, giá cả rẻ hơn nhiều nên những người làm truyền thống chuẩn lụa Việt như chúng tôi gặp khó khăn. Do đó, nhiều nhà đã bỏ nghề truyền thống", bà Thư ngậm ngùi nói.

Khăn lụa Khải Silk bạc triệu ở Việt Nam chỉ có giá 20.000 đồng trên trang bán hàng Trung Quốc

Video đang hot